หมวดปรัชญาจริยะ

เรื่อง :  ความสุขแท้

Topic: Authentic happiness
ผู้แต่ง : สุดารัตน์ น้อยแรม

ตามธรรมชาติแล้วมนุษย์แสวงหาความสุขเพื่อจะหลีกเลี่ยงความทุกข์ หากแต่คุณภาพของความสุขถือว่าความสุขทางใจมีค่าสูงกว่าความสุขทางกาย เนื่องจากความสุขทางกายหรือทางผัสสะ คนกับสัตว์มีได้เท่ากัน แต่ความสุขทางใจนั้นเฉพาะคนเท่านั้นที่สามารถมีหรือรู้สึกได้ ดังนั้นความสุขที่เกิดจากการใช้ปัญญา ความคิด จินตนาการ และความรู้สำนึกทางศีลธรรม ย่อมจะมีคุณค่าสูงกว่าความสุขที่เกิดจากประสาทสัมผัส ซึ่งการที่จะตัดสินว่าความสุขอย่างไหนสูงกว่ากันนั้น มนุษย์สามารถกระทำได้โดยอาศัยประสบการณ์ของตน จะเห็นได้ว่าความสุขทางใจมีค่าสูงกว่า ละเอียดอ่อนกว่า และคงทนกว่า หากแต่ราคาถูกกว่าและหาได้ง่ายกว่า นั่นเป็นเพราะธรรมชาติในตัวมนุษย์อำนวยและสร้างสรรค์ให้มา

ปัญญาเป็นสัญชาตญาณของมนุษย์ที่ธรรมชาติสร้างมาเพื่อต้องการให้มนุษย์ได้มีการพัฒนาคุณภาพชีวิต (หากไม่มีการพัฒนาคุณภาพชีวิตแล้ว จะไม่มีความรู้สึกสุขใจ อิ่มใจและพอใจ) ซึ่งเป็นสัญชาตญาณของมนุษย์โดยเฉพาะที่ไม่มีในพืชและสัตว์ โดยเป็นสัญชาตญาณ ที่แสวงหาความสุขแท้ตามความเป็นจริง ( Authentic Happiness According to Reality หรือ AHAR) ความสุขของมนุษย์จึงมุ่งอยู่ที่การพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยการสร้างสรรค์ ปรับตัว การร่วมมือ และการแสวงหา ในการสร้างสรรค์ปัญญาเท่านั้นที่พัฒนาอย่างสร้างสรรค์ก่อให้เกิดความสุข การปรับตัวหากสร้างสรรค์อย่างไม่มีทิศทางไม่มีขอบเขตจำกัด ก็อาจเป็นการทำลายตนเองหรือผู้อื่นได้ เมื่อถึงจุดนั้นพลังปรับตัวที่แฝงอยู่ในตัวก็จะแสดงออกมา เพื่อปรับการสร้างสรรค์ให้เป็นคุณแก่ตนเองและผู้อื่น ส่วนการร่วมมือนั้น เนื่องจากมนุษย์ ไม่อาจอยู่เพียงลำพังได้ มนุษย์ในสังคม เมื่ออยู่ร่วมกันย่อมมีการกระทบกระทั่งกัน ก่อให้เกิดความขัดแย้งต่อกัน แต่ถ้าหากใช้ปัญญาร่วมมือกันผลดีย่อมมีมากกว่าผลเสีย ผลลัพธ์ที่ได้คือ ความอุ่นใจ สำหรับการแสวงหานั้นเมื่อมนุษย์ถึงจุดอิ่มตัวในความสุขแท้ตามความเป็นจริงของชีวิตแล้ว ย่อมอดไม่ได้ที่จะแสวงหาความสุขแท้ที่ไร้ความทุกข์เจือปน มนุษย์จะเข้าถึงความเป็นจริงแห่งศาสนาอย่างแท้จริง ศาสนาจึงเป็นการพัฒนาชีวิตในขั้นสูงสุด โดยธรรมชาติแล้วปัญญาจะต้องสร้างสรรค์ ปรับตัว ร่วมมือ และแสวงหา มิฉะนั้นจะเป็นปัญญาที่ไม่สมบูรณ์ เมื่อปัญญาได้ทำตามธรรมชาติก็จะมีความสุขแท้ตามความเป็นจริง หากทำได้แต่ไม่สมบูรณ์ก็จะได้สุขแท้แต่ไม่สมบูรณ์ แต่ถ้าได้กระทำครบถ้วนสมบูรณ์เมื่อใด ก็จะได้ความสุขแท้อย่างสมบูรณ์ตามความเป็นจริง

การดำเนินชีวิตของมนุษย์เปรียบเหมือนการขับรถยนต์ การที่จะไปสู่เป้าหมายได้อย่างปลอดภัยและทันเวลาได้นั้น ผู้ขับขี่จะต้องรู้เส้นทาง วิธีขับ และดูแลบำรุงรักษารถ นอกจากนี้ในการขับรถใช่จะมีแต่รถของเราเพียงคันเดียว ยังมีรถอีกหลายคันที่ร่วมใช้เส้นทางเดียวกับเรา จึงจำเป็นต้องรู้กฎจราจร ซึ่งเป็นข้อตกลงในสังคม ก็จะช่วยให้การเดินทางเป็นไปด้วยความปลอดภัย การดำเนินชีวิตจะราบรื่นและมีความสุขได้นั้นจำเป็นต้องมีเป้าหมายและแนวทาง ในการดำเนินชีวิตที่ชัดเจน ใช้วิจารณญาณและปัญญาศึกษาแนวทางที่จะก้าวไปสู่เป้าหมาย เลือกให้เหมาะสมกับสภาพชีวิตและองค์ประกอบให้มากที่สุด รวมทั้งต้องรู้จักที่จะดูแลตัวเอง การจะก้าวไปสู่เป้าหมายชีวิตได้อย่างราบรื่นและมีความสุขนั้น จำเป็นต้องมีสุขภาพที่ดี มีความรู้ที่ดี มีงานดี ประพฤติดี จิตใจดี และมีสิ่งแวดล้อมที่ดีควบคู่ไปด้วยกัน

แนวทางการพัฒนาตนเพื่อความสุขในชีวิต การพัฒนาในลักษณะนี้จะควบคู่ไปกับการพัฒนาความสุข ซึ่งเป็นความสุขทั้งของตนเอง ผู้อื่น และส่วนรวม ซึ่งจะเป็นผลดีต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม การพัฒนาแบบนี้เป็นการพัฒนาอย่างยั่งยืน ผู้ที่ผ่านกระบวนการพัฒนาตามแนวนี้จะเป็นคนดี คนเก่ง และมีความสุข ซึ่งเป็นผู้ที่มีคุณสมบัติที่พึงปรารถนาในสังคมปัจจุบัน