หมวด ปรัชญาจริยะ

เรื่อง :  ความหมายของวิชาจริยศาสตร์

Topic: Ethics, meaning of
ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์

จริยศาสตร์เป็นศาสตร์ที่ว่าด้วยอุปนิสัย นิสัย และพฤติกรรมของมนุษย์ ความประพฤติของมนุษย์ จะเป็นกระจกเงาส่องให้เราเห็นนิสัยของคน จริยศาสตร์จะช่วยชี้ค่าของมนุษย์โดยการมองทาง อุปนิสัย นิสัยใจคอ รวมถึงความประพฤติ ตามที่บุคคลนั้นแสดงออกมาทางกาย วาจา และใจ ก็เพราะ คำว่า จริยศาสตร์มาจากภาษาสันสกฤตว่า จริย + ศาสตร์ จริย แปลว่า ควรประพฤติ ศาสตร์ แปลว่า ความรู้ จริยศาสตร์ จึงแปลว่า ความรู้ที่ควรประพฤติหรือศาสตร์ ที่ว่าด้วยความประพฤติ

ถ้าพิจารณาด้วยดีจะเห็นว่าในสังคม มนุษย์มีทั้งการกระทำที่ถูกและการกระทำที่ผิด มีทั้งคนทำถูกและทำผิดไม่ว่าในกิจการใด ๆ แม้ในการประกอบกิจกรรมอย่างเดียวกัน บางคนทำได้ดี บางคนทำได้ไม่ดี ตัวอย่างอาชีพแพทย์ และครู บางคนเป็นแพทย์ที่ดี บางคนเป็นแพทย์ที่เลว บางคนเป็นครูที่ดี แต่บางคนเป็นครูที่เลว ทำไมจึงเป็นอย่างนั้น จริยศาสตร์จะช่วยไขข้อข้องใจในเรื่องนี้ได้ ด้วยจริยศาสตร์พูดเรื่องพฤติกรรมของมนุษย์ คนบางคน มีความสามารถสูงมากทางเทคนิคและทางบริหารธุรกิจ แต่ความสามารถน้อยเมื่อพูดถึงความสำนึกในคุณค่าทางจิตใจหรือคุณค่าแห่งชีวิตในทางที่ถูกต้อง ถ้ามนุษย์ศึกษาจริยศาสตร์จะช่วยให้มนุษย์กระทำในทางที่ถูกที่ควรและจะนำสิ่งที่ได้ศึกษามาใช้ให้เป็นประโยชน์แก่ความสามารถที่มนุษย์มีอยู่เดิมนั่นเอง ทำให้พวกเขาเป็นคนที่สมบูรณ์ ทำให้เข้าใจผู้อื่น เข้ากับคนอื่นได้ดีขึ้นและมีความสุขใจขึ้น

จริยศาสตร์ อาจจะทำให้เราทราบแจ่มแจ้งได้ว่า ทำไมคนหนึ่งจึงประพฤติดีกว่าคนหนึ่ง ดังนั้น จริยศาสตร์จึงเป็นการศึกษาเกี่ยวกับการประพฤติของบุคคล เพื่อให้ทราบว่าความประพฤติของคนนั้นถูกหรือผิด อันเป็นเรื่องสำคัญยิ่งสำหรับความรู้ของมนุษย์ เพราะเราอาจแสดงความสามารถออกทางวิชาการ หรือทักษะทางธุรกิจ หรือในอาชีพที่เราประกอบได้ดี แต่ยังเยาว์ปัญญาไม่รู้จักคุณค่าของตนเองได้ดี จริยศาสตร์จึงเกี่ยวข้องกับวิถีทางปฏิบัติที่ถูกต้องในหน้าที่เพื่อดำรง ชีวิต และหลักเกณฑ์ต่าง ๆ โดยเน้นให้รู้แจ้งชัดถึงคุณค่าดังกล่าวเพื่อสร้างสัมพันธ์ที่ดีให้เกิดแก่มวลมนุษย์

ความประพฤติทางศีลธรรมเป็นกฎแห่งความดีของชีวิตที่ชีวิตต้องการทำให้ชีวิตสมบูรณ์จิตใจดีงามได้พบกับข้อเท็จจริงและประสบการณ์อันงาม ทำนองเดียวกับสิ่งที่ร่างกายต้องการคืออาหารที่ดีมีประโยชน์ อากาศบริสุทธิ์ น้ำสะอาด การออกกำลังกายตามสมควร ไม่ใช่สิ่งเสพย์ติดหรือของมึนเมา ให้แนวทางการปรับตนเอง พัฒนาตนเอง เลือกเส้นทางชีวิตที่เหมาะสมแก่ตนเอง