หมวดญาณปรัชญา

เรื่อง : เอกภาพในความหลากหลาย

Topic: Unity in Diversity
ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง

คุณค่าของความแตกต่างนั้นเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาความรู้ของมวลมนุษยชาติเป็นที่สุด เพราะว่าไม่มีใครเก่งกว่าใครในเรื่องของความจริง แต่ละคนย่อมมีประสบการณ์ที่ไม่มีใครอื่นอาจจะมีได้ ทำให้มีความพร้อมที่จะนำเอาความรู้ ความเห็นและประสบการณ์ที่แตกต่างกันมาแลกเปลี่ยนแบ่งปันแก่กันโดยต่างฝ่ายต่างเรียนรู้จากกัน ก็จะสามารถเพิ่มพูนความรู้และประสบการณ์แก่กันและกัน สามารถร่วมมือกันได้โดยไม่จำเป็นต้องคิดเหมือนกัน เฉกเช่นกับความเป็นจริงในธรรมชาติที่มิได้ประกอบไปด้วยสิ่งที่เหมือนกัน หรือคล้อยตามกันไปทั้งหมด แต่กลับประกอบไปด้วยความแตกต่างหลากหลายของสรรพชีวิตและสิ่งแวดล้อมที่อิงอาศัยกันเป็นระบบองค์รวมที่ประสานสอดคล้องกันได้อย่างน่าอัศจรรย์

มนุษย์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติก็มีความแตกต่างหลากหลายกันได้อยู่แล้วเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นด้านเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา วัฒนธรรม ฯลฯ และถึงแม้จะอยู่ในสังคมเดียวกันที่มีภาษาและวัฒนธรรมประเพณีเดียวกันแล้วก็ตาม แต่ละปัจเจกก็ยังคงมีความแตกต่างกันอยู่ดีไม่ว่าจะเป็นด้านรสนิยม ความรู้ ความเชื่อ แนวคิด ทัศนคติ จริต และการศึกษา ดังนั้นการบังคับความเชื่อให้เชื่อเหมือน ๆ กันหรือการคิดค้นหามาตรฐานความรู้ หรือการปฏิบัติใด ๆ ที่หวังจะให้ครอบคลุมไปทั้งหมดโดยไม่มีเงื่อนไขนั้นจึงเป็นการฝืนธรรมชาติของความแตกต่างหลากหลายของมวลมนุษย์และธรรมชาติเป็นอย่างยิ่ง อันนำไปสู่การต่อต้าน ขัดแย้ง และแตกแยกกันในที่สุด

การเรียนรู้ที่จะดำเนินชีวิตให้สอดคล้องกับธรรมชาติ ด้วยการยอมรับในความแตกต่างหลากหลายของมนุษย์ ว่าจำเป็นต้องแตกต่างกันเป็นธรรมดาอยู่แล้ว ทั้งนี้มิใช่แตกต่างเพื่อความขัดแย้งแตกแยกกัน แต่เพื่อการประสานสอดคล้องเกื้อกูลซึ่งกันและกัน พึ่งพาอาศัยแบ่งปันความรู้และประสบการณ์แก่กัน เติมเต็มซึ่งกัน ร่วมมือกันเป็นเอกภาพในความหลากหลายหรือให้ดีกว่านั้นคือให้มีความหลากหลายในเอกภาพที่พร้อมจะช่วยเหลือเกื้อกูลด้วยความเคารพและเมตตาต่อกัน ทั้งหมดดังกล่าวก็เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตและการอาศัยอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสุขของมนุษย์ทั้งหลายในสังคมโลกนั่นเอง

เครื่องมือสำคัญที่จะนำพามนุษย์ไปสู่เป้าหมายดังกล่าวได้อย่างราบรื่นในท่ามกลางความแตกต่างหลากหลาย ได้แก่ สมรรถนะวิจารณญาณ ที่สามารถฝึกฝนให้มีความช่ำชองและความรอบคอบได้ แล้วนำวิจารณญาณนั้นมาใช้เลือกข้อมูลที่เหมาะสมเพื่อนำมาวิเคราะห์หาความหมายต่าง ๆ ที่เป็นไปได้ทั้งหมด พร้อม ๆ ไปกับการประเมินค่า แล้วเลือกแต่สิ่งที่ดีและมีประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของแต่ละบุคคลตลอดจนสังคมทั่วไป (ที่ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน) เพื่อมุ่งสู่ความสุขแท้ตามความเป็นจริงร่วมกัน