Vocation เป็นอาชีพระดับใด
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 1 เมษายน 2558 ผมได้รับเชิญไปร่วมสังเกตการณ์การประชุมระดับทวีปเอเชียของนักธุรกิจ โดยกลุ่มนักธุรกิจคาทอลิกเป็นเจ้าภาพ ณ โรงแรมอโนมา มีตัวแทนจากชาติต่างๆมากมายจากชาติต่างๆของทวีปเอเชีย และผู้สังเกตการณ์จากทวีปอื่นๆพอสมควร มีทั้งโปรเตสแตนต์พุทธ มุสลิม มาช่วยกันรุมกินโต๊ะคอร์รัปชั่นกันอย่างพร้อมเพรียงดีจริง อย่างนี้จะเหลือโต๊ะที่ไหนให้พวกทุจริตคอร์รัปชั่นได้ใช้กินส่วนล่างของมันได้อีก ท่านเกริกไกร จิรแพทย์ ประธานคณะกรรมการปฏิรูปเศรษฐกิจแห่งชาติเป็นผู้กล่าวเปิดงาน ท่านชี้ให้เห็นว่าโรคร้ายของเศรษฐกิจของโลกและของประเทศไทยคือการทุจริตของข้าราชการที่มีหน้าที่พัฒนาเศรษฐกิจร่วมมือกับนักธุรกิจขี้ฉ้อด้วยเส้นทางใต้โต๊ะเป็นสำคัญ ขอให้ช่วยกันคิดหาทางแก้ไข มีผู้แทนจากอินโดนีเซียให้ข้อมูลต่อมาด้วยโวหารขบขันว่าประเทศของเขาหมดปัญหาเรื่องใต้โต๊ะแล้ว เพราะไม่มีใครไปทำเรื่องนี้กันที่โต๊ะทำงาน เออ! เขาช่างปราบเงินใต้โต๊ะกันเก่งจริง แต่ปราบคอร์รัปชั่นไม่เอาไหนเลย จริงไหม?
หัวข้อสัมมนาว่า “Vocation of the Business Leader” น่าจะมีปัญหาในภาษาไทยว่าจะแปลว่าอย่างไรดี เพราะ Vocational School เราแปลกันว่าโรงเรียนอาชีวะซึ่งแปลไทยเป็นไทยได้ว่าโรงเรียนฝึกอาชีพซึ่งในสมัยหนึ่งหมายถึงฑัณฑสถานเยาวชนที่เคยตั้งอยู่ที่ที่เป็นศูนย์ศิลปาชีพบางไทรขณะนี้ ปัญหาที่ตามมาก็คือว่า คำว่าอาชีพกินความถึงว่าต้องมีคุณธรรมครบถ้วนที่จะเป็นคนดีในสังคมที่ตนสังกัดด้วยหรือไม่ ถ้าอย่างนั้นแล้วอาชีพที่มุ่งกอบโกยรายได้เท่านั้นโดยไม่คำนึงถึงว่าจะสุจริตยุติธรรมด้วยหรือไม่ ถ้าไม่เรียกว่าอาชีพแล้วให้เรียกว่ากระไรดี
ถ้าใช้คำอังกฤษ แต่ละคำก็จะมีความหมายเฉพาะของตนโดยไม่ก้าวก่ายความหมายของกันและกัน จริงอยู่หากใช้ในชีวิตประจำวันก็อาจจะก้าวก่ายกันเพราะเผอเรอหรือเพราะรู้เท่าไม่ถึงการณ์ หากใช้อย่างเป็นวิชาการหรือเชิงวิชาการก็มีความระมัดระวังที่จะใช้ให้ถูกต้องตามความหมายที่กำหนด ในบรรยากาศของการสัมมนานานาชาติข้างต้น ก็ย่อมสมมุติได้ว่าใช้ในความหมายที่กำหนด คือ
1. earning (หาเงิน) มุ่งอยู่ที่หารายได้ จะเป็นเงินหรือสิ่งพึงประสงค์อื่นใดก็ได้มาเป็นของตนไม่ว่าจะทำงานแลกเปลี่ยนหรือไม่ อาจจะใช้กี่วิธีก็ได้ ไม่จำเป็นต้องจำเจอยู่กับวิธีใดวิธีหนึ่ง
2. career (อาชีพ) ทำงานอย่างใดอย่างหนึ่งหรือบางอย่างเพื่อมีรายได้ ไม่ว่าจะสุจริตหรือไม่ก็ได้
3. profession (อาชีพสุจริต) มีความซื่อสัตย์ยุติธรรมและคุณธรรมที่ต้องการครบถ้วน ซึ่งก็คาดหวังว่าเป็นผู้ทำงานที่ไม่จับจด หากน่าเชื่อว่าจะต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญด้วย จึงได้ชื่อว่ามือโปร ทั้งนี้โดยไม่เรียกร้องว่าจะต้องเป็นผู้มีจิตอาสาเสียสละมากกว่าที่จรรยาบรรณอาชีพนั้นๆเรียกร้อง
4. vocation (กระแสเรียก) ถ้าเป็นผู้นับถือพระเจ้าก็หมายความว่าพระเจ้าทรงเรียกให้ดำรงชีพด้วยงานประจำแบบนั้น ถ้าเป็นชาวพุทธก็ถือได้ว่าเมตตาธรรมเรียกร้องให้ทำความดีด้วยด้วยวิถีชีวิตแบบนั้น ชาวคริสต์ควรถือได้ว่าพระเจ้าทรงเรียกให้ทำธุรกิจเพื่อรับใช้พระเจ้าและเพื่อนมนุษย์ชาวพุทธอาจจะถือได้ว่าเสียงธรรมะเรียกร้องให้ทำธุรกิจเพื่อปฏิบัติฆราวาสธรรมทั้ง4 ฯลฯ
สาธุ! ขอให้ vocational schools ทั้งหลายมุ่งสอนและอบรมผู้มาลงทะเบียนทั้งหลายให้มีจิตอาสาดังกล่าวอย่างทั่วหน้า และขอให้ผู้นำธุรกิจทั้งหลายในประเทศไทยได้เห็นคุณค่าแห่งการทำธุรกิจอย่างมีความสุขแท้ตามศรัทธาในศาสนาและ/หรือตามปรัชญาแห่งการทำดีมีสุข สาธุ!