ad hominem, personal attack ศอกกลับ
ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
ภาษาละตินอ่านว่า “อั๊ด โฮมีเน็ม” แปลว่า อ้างถึงตัวบุคคลมีอยู่ 2 แบบ คือ ศอกกลับความประพฤติ (attack of conduct) และศอกกลับคำพูด (attack of words)

1. ศอกกลับความประพฤติ ได้แก่ การอ้างความประพฤติที่น่าอับอายของคู่ต่อสู้เพื่อปิดปากหรือเพื่อลดค่านิยมในตัวของบุคคลผู้นั้น
1) “คุณอย่ามาว่าทฤษฎีของไอน์สไตน์เหลวไหล คุณเคยต้องโทษมาแล้วครั้งหนึ่งหากผมจำไม่ผิด” การต้องโทษไม่เห็นจะเกี่ยวข้องกับการตัดสินทฤษฎีของไอน์สไตน์แต่ประการใดเลย
2) “คุณอย่ามาแอบอ้างว่าเหตุผลของคุณถูกนะ สอบคราวที่แล้วผมเห็นคุณทุจริตผมยังไม่ฟ้องครูเลย” การศอกกลับความประพฤติอาจจะสมเหตุสมผลได้ถ้าอ้างความประพฤติถูกเรื่อง เช่น ผู้สมัครผู้แทนประกาศหาเสียง “ผมสมัครเพราะรักชาติ” ถ้าเรารู้เบื้องหลังอาจศอกกลับไปอย่างสมเหตุสมผลว่า “ถ้าคุณรักชาติจริง ก็จงเลิกค้าฝิ่นเถื่อนเสียเถิด”

2. ศอกกลับคำพูด ได้แก่การอ้างคำพูดของฝ่ายตรงกันข้ามนั่นเอง เพื่อสรุปความต้องการของเรา ถ้าอยู่ในขอบเขตที่ฝ่ายตรงข้ามตั้งใจไว้ ก็นับว่าสมเหตุสมผล แต่ถ้าผู้สรุปใช้เล่ห์เหลี่ยมสรุปเกินความคาดหมายของเจ้าของคำพูด ก็ต้องนับว่าไม่สมเหตุสมผล เพราะเป็นการบังคับให้เจ้าของคำพูดต้องยอมจำนนด้วยความจำใจ เพราะไม่กล้ากลับคำพูดหรือแก้ตัว
1) “อาจารย์ว่าครูที่ดีย่อมเสียสละเพื่อลูกศิษย์ เพื่อพิสูจน์ให้เห็นจริงขอให้อาจารย์สละค่าดูหนังให้พวกผมคนละรอบเถอะครับ” อ้างคำของอาจารย์มาปิดปากอาจารย์เอง จะแก้ตัวก็แก้ได้แต่ไม่อยากเสียหน้า เลยต้องตกกระไดพลอยโจน
2) “ผมได้อ่านหนังสือของคุณ คุณเขียนไว้ว่าความเสียสละเป็นทางแห่งกุศล เพราะฉะนั้นผมขอลัดคิวสักครั้งเถอะ”