Aquinas on method of presenting philosophy วิธีเสนอปรัชญาของอไควนิส
ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
อไควเนิสไม่มีเวลาเหลือเฟือสำหรัรบคิดปรัชญาเพื่อปรัชญา แต่จะยอมทุ่มเทเวลาให้กับปรัชญาที่ให้บริการแก่ศาสนา อรรถกถาเอเริสทาเทิลที่ทุ่มเททำก็เพราะหวังจะนำไปใช้อธิบายคริสตศาสนาให้ดีกว่าที่เคยอธิบายกันมา ปัญหาปรัชญาที่สนใจขบคิด ก็เพราะมีส่วนเกี่ยวข้องกับปัญหาของศาสนา อไควเนิสสนใจค้นคว้าเรื่องสสารเพราะจะต้องนำไปใช้อธิบายเรื่องการสร้างโลก แต่จะไม่สนใจถกปัญหาเรื่องชีวิตเพื่อข้าใจพืชพันธ์ธัญญาหาร และไม่สนใจถกปัญหาเรื่องสัญชาตญาณเพื่อเข้าใจความเป็นอยู่ของสัตว์ เพราะขณะนั้นยังไม่มีชาลส์ ดาร์วินมาปลุกปัญหาเรื่องวิวัฒนาการของชีวิต หากอไควเนิสจะพูดถึงเรื่องชีวิตหรือสัญชาตญาณ ก็จะพูดในฐานะที่เป็นชีวิตและสัญชาตญาณในมนุษย์ ซึ่งจะต้องปฏิบัติตนให้บรรลุชีวิตพระเป็นเจ้า
ในการถกปัญหาต่างๆ อไควเนิสจะทำเป็นไม่แน่ใจว่าจะตอบอย่างไรดี ครั้นใช้เหตุผลพิเคราะห์ดูจึงจะพบคำตอบ และเป็นคำตอบที่น่าเชื่อเพราะถือว่ามีเหตุผลสนับสนุนอย่างมั่นคง คำตอบนั้นจึงเป็นคำตอบที่ถูกต้องและสอดคล้องกับวิวรณ์ นั่นเป็นเพียงวิธีการเท่านั้น ซึ่งต่อมาเดการ์ตจะเรียกว่าเป็นการสงสัยแบบวิธีการ (methodical doubt) ความจริงแล้วอไควเนิสมีคำตอบอยู่ล่วงหน้าแล้วว่า ในปัญหาดังกล่าวจะต้องตอบอยางไรจึงจะสอดคล้องกับข้อเชื่อของศาสนา แล้วจึงพยายามหาเหตุผลมาสนับสนุนและตอบโต้ข้อข้องใจต่างๆ
ความคิดของอไควเนิสสอดคล้องกันทั้งหมดเป็นระบบ แต่ก็สอดคล้องกันเชิงวิเคราะห์และสังเคราห์ หาได้สอดคล้องกันแบบนิรนัยไม่ กล่าวคือ มิได้พิสูจน์ตามลำดับขั้นเป็นหมวดหมู่อย่างเป็นระเบียบ เรื่องนี้แหละที่เดการ์ตจะถือว่าเป็นจุดบกพร่องในการใช้เหตุผลของนักปรัชญาอัสสมาจารย์ และจะเรียกร้องหแก้ไขโดยใช้วิธีพิสูจน์แบบเรขาคณิต ซึ่งสเพอโนเสอได้แสดงตัวอย่างไว้ และนักนิยมธามเมิส (Thomist) จำนวนมากนำเอาวิธีการจัดระบบคำสอนของอไควเนิสกันใหม่เป็นหลายแบบ แล้วแต่ว่าจะลำดับเนื้อหาก่อนหลังอย่างไร ดังเราจะเห็นต่อไปในบทข้างหน้า