Aquinas on relation between philosophy and theology อไควเนิสกับความสัมพันธ์ระหว่างปรัชญากับเทววิทยา
ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
ปรัชญากับเทววิทยาเป็นความรู้ระบบเดียวกัน ต่างกันที่ระดับการพิสูจน์เท่านั้น คือ ข้อความจริงของปรัชญาจะต้องพิสูจน์ได้โดยไม่ต้องอ้างวิวรณ์ใดเลย แต่จะต้องไม่ขัดแย้งกับวิวรณ์ข้อใดเลยด้วย ถ้าเกี่ยวข้องกับวิวรณ์ก็จะต้องสนับสนุนกันและกัน ส่วนข้อความจริงของเทววิทยานั้น จะต้องรู้ได้โดยวิวรณ์หรือพิสูจน์ได้โดยอ้างวิวรณ์ไม่มากก็น้อย จะอ้างปรัชญามาช่วยสนับสนุนมากน้อยสักเท่าใดก็ได้ เทววิทยาจึงเป็นปรัชญาที่มีวิวรณ์เป็นหลัก เทววิทยายอมรับความรู้ทุกอย่างของปรัชญาและรับวิธีพิสูจน์ของปรัชญา วิวรณ์จึงเหมือนกับขยายขอบเขตเนื้อหาปรัชญาให้กว้างขวางออกไปโดยผนึกเอาความรู้เหนือธรรมชาติเข้ามาร่วมระบบด้วย
ปรัชญาเองก็ได้อาศัยวิวรณ์สำหรับนำร่องให้รู้ว่า ความจริงควรจะอยู่ในแนวใด เพราะปรัชญาที่อาศัยแต่สามัญสำนึกเป็นพื้นฐานเพียงอย่างเดียว อาจจะมีได้หลายระบบต่าง ๆ กัน ถ้าวิวรณ์ช่วยเป็นมาตรการความจริงแล้ว ก็สามารถเลือกระบบที่เห็นว่าสอดคล้องกับวิวรณ์ได้ดี โดยมั่นใจได้มากขึ้นว่าอย่างน้อยก็เริ่มเดินถูกทางแล้วเพียงแต่ให้มีมานะคิดสร้างระบบความคิดให้กลมกลืนกับทุกสัดส่วนต่อไปเท่านั้น พบว่าส่วนไหนกลมกลืนไม่สู้ดีหรือไม่สอดคล้องกันด้วยประการใด ก็แก้ไขขัดเกลาให้กลมกลืนและสอดคล้องกันอย่างแน่นแฟ้นมากขึ้น หากเลือก แนวทางที่สอดคล้องดีที่สุดเสมอก็จะสามารถปรับปรุงระบบให้ดีขึ้นได้เรื่อยไป โดยไม่ต้องพะวงว่าเดินผิดทาง ด้วยเหตุผลดังกล่าวมานี้ อไคเนิสจึงเรียกปรัชญาว่าข้อนำศรัทธา (introduction to faith) หรือ สาวใช้ของเทววิทยา (hanadmaid of theology)
อไควเนิสชี้แจ้งว่าปรัชญาช่วยเทววิทยาอยู่ 3 เรื่องคือ
1) พิสูจน์ความน่าเชื่อถือจากข้อเชื่อ (credibility of faith)
2) พิสูจน์ว่าศรัทธาไม่ขัดกับเหตุผล (possibility of faith)
3) ตอบโต้ผู้ไม่มีศรัทธา ( refutation)
แต่ทั้งนี้หมายถึงปรัชญาที่ถูกต้อง ถ้ารัชญาผิดจะได้ผลตรงข้าม คือ เสื่อมศรัทธาจนอาจจะเสียศรัทธาไปเลยก็ได้
ตรรกวิทยาช่วยเทววิทยา 2 เรื่อง คือ
1) พิสูจน์ว่าข้อเชื่อไม่ขัดแย้งกันและไม่ขัดแย้งกับปรัชญา
2) จากข้อเชื่อที่มีความศรัทธาแล้ว ใช้เป็นข้ออ้างสำหรับอนุมานไปถึงข้อเชื่ออื่น ๆ ต่อไปได้ ( explication of the content of faith)
จะเห็นได้ว่า อไควเนิสไม่เห็นด้วยกับบาเนอเวนเชอร์ที่ว่า ความรู้ที่ไม่สมบูรณ์คือความเท็จ ปรัชญาแยกจากเทววิทยาจะมีแต่คำสอนผิดและเอเริสทาเทิลเข้าไม่ถึงปรัชญา อไควเนิสเห็นตรงข้ามว่า ปรัชญาตามลำพังสามารถพบความจริงได้ส่วนหนึ่ง และอาจจะพบความจริงได้อย่างสมบูรณ์ ในระดับของตน อย่างเช่นปรัชญาของเอเริสทาเทิลเป็นตัวอย่าง การรู้ว่าพระเป็นเจ้ามีอยู่องค์เดียวมิได้ขัดแย้งแต่ประการใดกับคำสอนของเทววิทยาว่า พระเป็นเจ้ามี 3 พระบุคคล การพูดความจริงส่วนหนึ่งหาใช่เป็นความเท็จเสมอไปไม่