Aquinas on role of philosophy อไควเนิสกับบทบาทของปรัชญา
ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
ปรัชญาคือวิชาที่หาความรู้ด้วยเหตุผลของมนุษย์ (whose disciplines are discovered by human reason) เป็นวิชาที่เซนต์พอลแนะนำไว้ในคัมภีร์ว่ามีประโยชน์สำหรับคริสตชน (ทิโมธี 3.16) เพราะช่วยให้เข้าใจคัมภีร์และข้อเชื่อได้อย่างถูกต้องและลึกซึ้ง ปรัชญาจึงติดตามเทววิทยาเข้าไปในทุกปัญหา เพราะทุกปัญหาของเทววิทยาต้องใช้ปรัชญา จึงอาจกล่าวได้ว่า ปัญหาของเทววิทยาย่อมเป็นปัญหาของปรัชญาด้วย แต่ปัญหาของปรัชญาไม่จำเป็นจะต้องเป็นปัญหาของเทววิทยาด้วยเสมอไป เพราะปรัชญาอาจจะถกปัญหาที่ไม่เกี่ยวข้องกับศาสนาเลยก็ได้
ปรัชญาใช้ตรรกวิทยาเป็นเครื่องมือ หมายความว่า เมื่อกล่าวถึงเรื่องใดจะต้องพิสูจน์ได้ด้วยเหตุผล นั่นคือจะต้องมีข้ออ้างสนับสนุน การอ้างมีพื้นฐานอยู่บนประสบการณ์หรือสามัญสำนึกซึ่งเป็นอัชฌัตติกญาณระดับหนึ่ง จะเห็นได้ว่าข้ออ้างของปรัชญาเป็นความรู้ที่ยอมรับได้โดยไม่ต้องมีศรัทธาแม้จะไม่จริงก็ไม่รู้สึกว่าจะเสียหายอะไร หากพบว่าผิดพลาดเมื่อใดก็ตกลงใจเปลี่ยนหรือปรับปรุงได้ทันที วิธีศึกษาแบบนี้แหละที่ทำให้ปรัชญาผิดกับวิชาอื่น ๆ และผิดกับเทววิทยาด้วย
ปรัชญาภาคทฤษฎี (speculative philosophy) แบ่งออกเป็น 3 สาขา คือ 1) ธรรมชาติวิทยา (physics) ว่าด้วยเนื้อหาของสสาร 2) คณิตศาสตร์ (mathematics) ว่าด้วยปริมาณของสสาร และ 3) อภิปรัชญา (metaphysics) ว่าด้วยเรื่องที่พ้นขอบเขตของความเป็นสสาร
ปรัชญาภาคปฏิบัติ (practical philosophy) แบ่งออกเป็น 3 สาขา คือ 1) จริยศาสตร์ (ethics) ว่าด้วยความดีของบุคคล 2) การบ้าน (economics) ว่าด้วยความดีของครอบครัว และ 3) การเมือง (politics) ว่าด้วยความดีของสังคม
ปรัชญาเป็นความรักปรีชาญาณอย่างแท้จริงก็ต่อเมื่อได้บริการเทววิทยา