Aristotle on goodness ความดีของแอร์เริสทาทเถิล
ผู้แต่ง : เอนก สุวรรณบัณฑิต
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
แอร์เริสทาทเถิล (Aristotle ก.ค.ศ.384-322) ถือสูตร “Virtue is knowledge.” เพื่อสร้างจริยธรรมของความกลมกลืนในชีวิต (harmony of life) เพราะแอร์เริสทาทเถิลสังเกตเห็นว่าถ้าชีวิตของเราไม่กลมกลืนกันเองในส่วนต่าง ๆ ของร่างกายและในสมรรถภาพต่าง ๆ ของจิตเราจะไม่สามารถมีความสงบและมีความสุขได้อย่างแท้จริง ตรงกันข้ามถ้ามีความกลมกลืนกันในทุกส่วนทั้งภายในและภายนอกจิตของเราก็จะทำงานได้อย่างคล่องแคล่วเนื่องจากธรรมชาติของจิตคือการกระทำ จิตจะไม่ยอมอยู่นิ่ง จิตทำการคิดได้อย่างราบรื่น โดยมีความกลมกลืนรอบด้าน นี่คือสิ่งที่พึงปรารถนาสูงสุดในชีวิต และเป็นความสุขสุดยอดของมนุษย์ในโลกนี้และโลกหน้า มาตรการตัดสินความประพฤติดีของมนุษย์จึงได้แก่การกระทำเพื่อให้เกิดความกลมกลืนในทุกสิ่ง จะทำเช่นนี้ได้ก็โดยพยายามศึกษาให้เข้าใจตัวเราเองและสิ่งแวดล้อมให้ดีที่สุด เพื่อรู้จักสร้างจิตสำนึกหรือมโนธรรม (conscience) ที่มุ่งเป้าหมายที่ความสุขด้วยสัญชาตญาณของปัญญา ซึ่งรู้จักใช้มโนธรรมตัดสินใจทำดีมีสุขจนเคยชินเรียกว่าคุณธรรม (virtive) ให้มีองค์ประกอบ 4 อย่างคือ phronesis(pruolenceสัจจะที่รอบครอบ) metrispatheia(temperance ขันติในความพอเพียง) Tharros(fortitude ทมะ อดทนมั่นคงยืนหยัดทำตามที่รู้) dikaiosune(fairness ทานะ ให้แก่ทุกคนตามสิทธิของแต่ละคน)