Berkley on religion บาร์คลีย์เรื่องศาสนา

ผู้แต่ง : รวิชตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

พิสูจน์ว่ามีพระเจ้า เราทุกคนรู้ดีว่ามโนคติต่าง ๆ ที่เรามีในปัจจุบันไม่ขึ้นต่อเจตจำนงของเราเสมอไป และเรารู้ด้วยว่าระหว่างที่เราไม่มีผัสสะ มโนคติเหล่านี้ก็ยังคงตัวอยู่จนกว่าเราจะมีผัสสะต่อมันอีก เราแน่ใจว่ามโนคติเหล่านี้ไม่ได้ขึ้นกับปัญญาของเรา มันจึงต้องขึ้นกับปัญญาอื่นที่มีผัสสะต่อมันตลอดเวลา เพื่อรักษาความเป็นอยู่ของมันไว้

มโนคติเหล่านี้จะมีสาเหตุมาจากสสารก็ไม่ได้ เพราะได้พิสูจน์มาแล้วว่าสสารไม่มีจริง มีแต่สมมุติว่ามีสสาร สสารก็ไม่สามารถเป็นสาเหตุของมโนคติ เพราะสสารเป็นของเฉื่อย (inert) จะเป็นสาเหตุของอะไรไม่ได้
จะว่ามีปัญญาของมนุษย์เราด้วยกันช่วยกันมีผัสสะต่อ ๆ กันไว้เรื่อย ๆ ก็เป็นไปไม่ได้ เพราะเราทราบดีว่าบางเวลาห้องปิดสนิทไม่มีใครอยู่เฝ้าดูเลย เราก็ยังเชื่อว่าเก้าอี้ก็ยังอยู่เหมือนเดิม

จะว่ามโนคติเหล่านั้นต่างช่วยกันและกันรักษาความเป็นอยู่ไว้ ก็ไม่น่าจะเป็นไปได้ เพราะมโนคติเองล้วนเป็นของเฉื่อยด้วยกันทั้งสิ้น
เพราะฉะนั้น บาร์กลีย์จึงสรุปว่า ต้องมีปัญญาที่ทรงสรรพฤทธิ์และไม่มีขอบเขตรักษามโนคติเหล่านี้ไว้ ซึ่งเราเรียกว่าพระเจ้า

มาถึงตอนนี้เราพอจะเห็นชัดเจนถึงจุดมุ่งหมายของบาร์กลีย์ในการสร้างระบบปรัชญาขึ้นมาอย่างแปลกประหลาด โดยคิดว่าหากสามารถปฏิเสธสสารได้แล้ว บรรดานักสสารนิยมที่เป็นอเทวะก็หมดพื้นฐาน ในขณะเดียวกันมโนคติเรียกร้องให้ต้องมีพระเจ้า เป็นการพิสูจน์แบบมีผลต้องมีเหตุ นอกจากนั้นยังพิสูจน์ต่อไปได้อีกว่า พระเจ้าต้องมีพระทัยดี ให้มโนคติมีความสัมพันธ์ต่อกันอย่างสม่ำเสมอ มิฉะนั้นชีวิตของเราจะหาความปลอดภัยไม่ได้เลย เช่น กลุ่มข้อมูลทางผัสสะแอพเพิลสัมพันธ์กับความมีประโยชน์ต่อร่างกายบ้าง เป็นพิษบ้าง เราก็คงจะต้องเสี่ยงอยู่ตลอดเวลา ก็แสดงว่าพระเจ้าทรงพระทัยดีที่ไม่ทรงปล่อยให้เรามนุษย์ต้องเสี่ยงอย่างนั้น

เรารู้ตัวตนของเราเองอย่างไร เราไม่มีมโนคติของตัวตนของเรา เพราะมีผัสสะไม่ได้ แต่เราสามารถรู้ได้ด้วยอัชฌัตติกญาณ
เรารู้ตัวตนของคนอื่นอย่างไร รู้โดยอุปมาน (by analogy) เนื่องจากเราไม่มีมโนคติโดยตรง แต่เรามีประสบการณ์ว่าผู้อื่นสามารถถ่ายทอดมโนคติให้เราได้ เราก็ต้องถือว่าเขามีมโนคติได้เหมือนเรา จึงต้องมีตัวตนเช่นเดียวกับเรา