Confucianism on goodness ความดีของลัทธิขงจื๊อ

ผู้แต่ง : เอนก สุวรรณบัณฑิต
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ลัทธิขงจื๊อ (Confucianism) มีมาตรการตัดสินความประพฤติดีว่าผู้น้อยต้องเคารพเชื่อฟังญาติผู้ใหญ่ตามลำดับขั้นอย่างเคร่งครัด และญาติผู้ใหญ่ก็ต้องรักใคร่เกื้อกูลญาติผู้น้อยเต็มความสามารถ

นอกนั้นให้ทำใจให้สบายไว้เสมอ สตรีเมื่อแต่งงานแล้วให้ถือสามีเหมือนญาติผู้ใหญ่ และถือญาติของสามีสำคัญกว่าญาติของตนเอง คือ ให้ทำตัวเป็นสมาชิกในวงญาติของสามีเลยทีเดียว เหตุผลที่คนจีนเคารพญาติด้วยจริงใจตลอดชีวิต ก็เพราะเชื่ออภิปรัชญาว่าลำดับญาติที่เป็นอยู่นี้ มิใช่ถือกันเพียงชั่วชีวิตนี้เท่านั้น แต่จะต้องเป็นลำดับญาติกันอย่างนี้ในทุกชาติ

ลูกหลานจึงต้องเคารพดวงวิญญาณของบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ ภรรยาต้องทนต่อความเลวร้ายของสามี ทั้งนี้ก็เพราะถือว่าเป็นหน้าที่ซึ่งไม่มีทางจะหลีกเลี่ยงหรือแก้ไขเป็นอย่างอื่นไปได้ มีทางปลอบใจอยู่อย่างหนึ่งว่า ชาตินี้เขาเลวชาติหน้าเขาอาจจะดี

เมื่อการถือตามลัทธิขงจื๊อน้อยลงอย่างในปัจจุบัน ความเคร่งครัดดังกล่าวมานี้ก็ลดลงตามไปด้วย อย่างไรก็ตามมีความพยายามอย่างเห็นได้ชัดที่จะปรับปรุงลัทธิขอจื๊อให้เหมาะกับสภาพปัจจุบัน เพื่อแทนหรือเสริมลัทธิคอมมิวนิสม์จีนและเป็นหลักยึดเหนี่ยวในชีวิตของชาวจีนทั่ว ๆ ไป เรียกว่า ลัทธิขงจื๊อใหม่ (neo-Confucianism)