Democritus on atomism ลัทธิอะตอมของเดอมาคเขรอเถิส

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

เดอมาคริตัส (ศตวรรษที่ 5 ก.ค.ศ.) เป็นคนแรกที่สอนว่าสิ่งต่าง ๆ ประกอบด้วยอะตอมจึงเชื่อได้ว่าเป็น บิดาแห่งลัทธิอะตอม (atomism) ท่านแถลงว่าความเป็นจริงทั้งหลายแหล่มีอยู่ 3 อย่าง คือ อะตอม ช่องว่าง และการเคลื่อน หรือจะพูดตามภาษาสมัยใหม่ก็ว่า Being, Void, Energy (ภวันต์, สุญตา, พลังงาน)

ช่องว่าง แม้ไม่เป็นอะไรเลยก็เป็นอะไรสักอย่างซึ่งต้องมีอยู่จริง มิฉะนั้นอะตอม จะเคลื่อนไหวไม่ได้ อะตอมเคลื่อนที่ไปในช่องว่าง เพราะฉะนั้น ถ้ายอมรับว่าอะตอมเคลื่อนที่ได้ ก็ต้องยอมรับว่ามีช่องว่างอยู่จริง แม้ช่องว่างจะไม่มีอะไรเลย แต่ก็เป็นช่องว่างที่มีอยู่ (Nothingness exists)

การเกิด คือ การรวมตัวของอะตอม การตาย คือ การแยกตัวของอะตอม ไม่มีอะไรใหม่ ไม่มีอะไรสูญหาย ทุกอย่างเกิดขึ้นตามกฎเกณฑ์กลศาสตร์ คือ สสารเคลื่อนที่ไปในช่องว่างด้วยพลัง นอกนั้นเป็นสิ่งที่เราบัญญัติกันขึ้นมาเองเพื่อการสะดวกในการพูดจา ตามวาทะของเดอมาคริตัสเองว่า “โดยบัญญัติ ร้อนได้ชื่อว่าร้อน เย็นได้ชื่อว่าเย็น หวานได้ชื่อว่าหวาน…. ไม่มีอะไรเป็นจริงนอกจากอะตอมและช่องว่าง”

(By convention is hot, by convention cold is cold, and by convention sweet is sweet….. There are nothing real except atoms and the voids)

ก็หมายความว่า อะตอมทั้งหลายเคลื่อนที่ตามช่องว่าง ด้วยกฎตายตัวนิรันดร อันจะพัฒนาไปสู่การเข้าใจเอกภพเป็นระบบเครือข่าย (network) ต่อไป