Descartes on clear and distinct มโนคติที่แจ่มแจ้งและชัดเจน

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

มโนคติที่แจ่มแจ้งและชัดเจน (clear and distinct idea) สำหรับเดการ์ตมีดังนี้

1. สำหรับโลกแห่งสสาร ได้แก่ รูป ขนาด การเคลื่อน (Figure, Extension, Motion)

2. สำหรับโลกแห่งจิต ได้แก่ ความปรารถนา ความคิด การสงสัย (Willing, Thinking, Doubting)

3. สำหรับสสารและจิตร่วมกัน ได้แก่ ความมีอยู่ เอกภาพ ช่วงเวลา (Existence, Unity, Duration)

ประพจน์ที่แจ่มแจ้งและชัดเจน (clear and distinct proposition) ก็ได้แก่ ฉันคิด เพราะฉะนั้น ฉันมีอยู่ (Cogito, ergo sum = I think, therefore I am)

มโนคติที่แจ่มแจ้งและชัดเจนมีมาแต่เกิด (All clear and distinct ideas are innate) มิได้หมายความว่า พอเกิดก็มีทันที แต่หมายความว่า คนเรามีสมรรถภาพคิด (faculty of thinking) ซึ่งสามารถสร้างมโนคติเหล่านี้ได้เอง

ในวิชาวิทยาศาสตร์ เดการ์ตต้องการให้มีการทดลองสำหรับทดสอบดูว่า ผลแต่ละอย่างที่ได้มาจากการพิสูจน์นั้นจะมีอยู่จริงหรือไม่ เพราะจากข้ออ้าง เราอาจทำการอนุมานได้ผลออกมามากมายซึ่งในธรรมชาติจะมีจริงเฉพาะบางส่วนเท่านั้น

ประสบการณ์ทางผัสสะ เป็นโอกาสปลุก มโนคติแต่เกิด เพราะฉะนั้นเป็นประโยชน์ต่อการศึกษามาก