Dialogue’s ethic จริยธรรมเสวนา

ผู้แต่ง : สุดารัตน์ น้อยแรม
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

แม้ว่าเรื่องราวของอภิจริยศาสตร์จะเป็นเรื่องถกเถียงกันในระดับปรัชญาวิเคราะห์คนอื่น ๆ ที่เข้าไม่ถึงไม่สู้จะมีส่วนรู้เห็นกับการถกเถียงปัญหานี้มากนัก แต่ผลที่นักปรัชญาถกเถียงกันในระดับปรัชญานั้นก็แทรกซึมเข้าสู่ความคิดความเข้าใจของคนทั่วไปไม่มากก็น้อยโดยไม่รู้ตัว ระยะปัจจุบันนี้จึงกรียกได้ว่าเป็นระยะปรัชญาวิเคราะห์และปรัชญาหลังนวยุคคนทั่วไปใช้วิจารณญาณมากขึ้นโดยอัตโนมัติ และการวิจารณ์ก็มักจะมีพื้นฐานอยู่บนการวิเคราะห์ความหมายเป็นประเด็นสำคัญ

อนาคตจะเป็นอย่างไรต่อไป เป็นเรื่องที่เดากันไม่ได้ แต่ไม่อาจยืนยันให้แน่นอนได้ มีกระแสความคิดใหม่ที่ก่อหวอดขึ้นในราว พ.ศ. 2513 ( ค.ศ. 1970 ) เรียกกันว่ากระแสหลังนวยุค (Postmodernism) ซึ่งน่าจะพัฒนาต่อไปอีกนาน วิธีคิดของกระแสนี้ก็คือ ย้อนอ่านมาตรการที่แล้ว ๆ มา “ย้อนอ่านทุกสิ่งไม่ทิ้งขว้างอย่างดูดาย” (Reread all, reject none) เพื่อวิเคราะห์และประเมินค่าดูว่าอาไรยังดีอยู่ก็ให้รื้อฟื้นขึ้นมาใช้เชิงผสมผสานเรียกว่าการระเบิดเข้าหากัน (implosion) เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดกันและยอมรับคุณค่าของกันและกันด้วยการเสวนา (dialogue) เพื่อแสวงจุดร่วม สงวนจุดต่าง ใช้จุดร่วมเป็นจุดร่วมมือกัน และมองจุดต่างเป็นพรสวรรค์ประดับสังคมให้งดงามด้วยความหลากหลาย

ถ้าเราช่วยกันหาวิธีส่งเสริมคุณค่าทางจริยธรรมของกฎหมายและประเพณี ให้มากกว่าที่มีอยู่ในทุกวันนี้ ทั้งนี้โดยอาศัยปรัชญาใหม่ ๆ ที่เหมาะสมกับกาลเวลา โดยแยกให้ชัดเจนระหว่างอุดมคติทางกฎหมายซึ่งควรจะเรียกร้องน้อยที่สุดเท่าที่จำเป็นสำหรับการอยู่ร่วมกันในสังคม และอุดมคติอื่นๆ เฉพาะตัวซึ่งแต่ละบุคคลในสังคมพึงมีได้ต่าง ๆ กันตามศรัทธา เรียกว่าใช้วิจารณญาณเป็นมโนธรรมไม่ใช่หลักยึดเหนี่ยว เช่นนี้คงจะมีส่วนช่วยเสริมสร้างสันติภาพและความร่มเย็นแก่มนุษยชาติได้เป็นแน่ อย่างไรก็ตามในการฝึกอบรม ระเบียบการที่ช่วยการพัฒนาให้บรรลุเป้าหมายของการฝึกอบรมย่อมต้องถือว่าเป็นเงื่อนไขจำเป็น ผู้สมัครใจรับการฝึกอบรมพึงเต็มใจปฏิบัติให้บรรลุเป้าหมาย