Gassendi, Pierre ปิแอร์ กัสเซนดิ

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ปิแอร์ กัสเซนดิ (Pierre Gassendi 1592-1655)เป็นชาวฝรั่งเศส เกิดที่โปรวองส์(Provence) เรียนที่มหาวิทยาลัยแห่งแอซ์ (Aix) จบแล้วได้เป็นอาจารย์สอนปรัชญา บวชเป็นบาทหลวงสามัญ แสวงหาความรู้จากแหล่งต่าง ๆ อย่างกว้างขวาง ในที่สุดชอบปรัชญาของเอพิคีวเริส ซึ่งคิดว่าสามารถเข้ากับศาสนาคริสต์และตอบสนองการค้นคว้าทางธรรมชาติศึกษาได้ดีที่สุด ในปี ค.ศ.1642 เขียนหนังสือคัดค้านวิธีริเริ่มหามูลบทจากการสงสัยสากล และเสนอให้ใช้ประสบการณ์ปูพื้นฐานให้เหตุผล ทำให้ได้ชื่อว่าเป็นผู้นำหน้าลัค(John Locke 1672-1704) ปี 1645 ได้รับเชิญให้สอนคณิตศาสตร์ในวังหลวง แต่สอนได้ไม่นานก็ลาออกพักผ่อนเนื่องจากสุขภาพไม่ดี ใช้เวลาที่เหลือเขียนหนังสือไปจนถึงแก่มรณกรรม แนวความคิดของกัสเซนดิก้าวจากไสยศาสตร์จนเกือบจะถึงขั้นวิทยาศาสตร์อยู่แล้ว แต่ก็ยังไม่หลุดออกจากขบวนการเดิมเสียทีเดียว

ลัทธิเอพิคิวเริสเป็นลัทธิสสารนิยมแบบหนึ่ง ไม่น่าจะเข้ากันได้กับศาสนาคริสต์ แต่กัสเซนดิก็เอามาเข้ากันจนได้ เพราะเอาเฉพาะกฎธรรมชาติ ในทางจริยศาสตร์ก็ยึดถือแนวทางของมนุษยนิยมผสมกับคริสตศาสนาจนได้ชื่อว่าเป็นผู้นำของลัทธิมนุษยนิยมแบบคริสต์ การที่กัสเซนดิต้องเป็นห่วงหลายทางเช่นนี้ ทำให้ความคิดไม่อาจจะเป็นระบบแน่นแฟ้น อย่างไรก็ตามถือว่ากัสเซนดิเป็นตัวอย่างนักคิดของสมัยฟื้นฟูได้เป็นอย่างดี เพราะสนใจทุกอย่างและพยายามปรองดองทุกทาง วิธีการเช่นนี้ย่อมจะมีผู้คัดค้านมาก แต่ก็ต้องนับว่ากัสเซนดิมีอิทธิพลต่อความคิดต่อมาอย่างกว้างขวาง ทั้งในฐานะผู้เก็บข้อมูลและผู้เสนอแนวคิดใหม่ ใครจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยในแง่ใดก็อาจจะเอาไปคิดต่อไปให้เกิดความคิดใหม่ได้ทั้งสิ้น ตัวอย่างความคิดปรัชญาของกัสเซนดิ เช่น

1) ประสบการณ์เป็นบ่อเกิดของความรู้ทั้งหมด รวมทั้งการใช้เหตุผลก็เกิดจากประสบการณ์ด้วย (ได้มาจากขบวนการฟื้นฟูกฎของเอกภพ)
2) อะตอมหรือปรมาณูมีรูปร่าง ขนาด และน้ำหนัก เคลื่อนไหวในที่ว่างซึ่งว่างจริง ๆ เอกภพจึงเป็นเครื่องจักรเครื่องมหึมา การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นตามกฎกลศาสตร์อย่างเคร่งครัด (ได้มาจากเอพิคีวเริส)
3) ความเป็นระเบียบเรียบร้อยของเอกภพยืนยันถึงความมีอยู่ของพระเจ้า และคุณลักษณะของพระองค์ว่าทรงเป็นผู้มีปัญญา มีความสมบูรณ์ทุกประการ มีฤทธิ์ทุกประการ ไม่มีขอบเขต ไม่มีรูปร่าง (ได้มาจากปรัชญาอัสสมาจารย์)
4) เป้าหมายของชีวิตมนุษย์คือความสุข อันได้แก่ ความสงบของจิตใจ สวรรค์จะเป็นแดนสุขสงบอย่างสมบูรณ์ตลอดนิรันดร (ได้จากเอพิคีวเริสและคัมภีร์ไบเบิล)