history of Western philosophy ประวัติปรัชญาตะวันตก

ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ประวัติปรัชญาตะวันตกอาจแบ่งออกได้หลายแบบ แต่ผู้วิจัยมีโครงการแบ่งออกเป็น 5 ยุค ดังนี้

1) ยุคดึกดำบรรพ์ หรือยุคก่อนวิชาปรัชญา นับตั้งแต่เริ่มมีมนุษย์ขึ้นในโลกจนถึงบทบาทปรัชญาของเธลิส (ประมาณ ก.ค.ศ.2,500,000-ประมาณ ก.ค.ศ. 600)
2) ยุคกรีกโบราณ ตั้งแต่บทบาทปรัชญาของเธลิสจนถึงบทบาทสุดท้ายของนักปรัชญาชาวกรีก-โรมันที่ไม่นับถือศาสนาคริสต์ (ประมาณ ก.ค.ศ.600-ค.ศ.529) ค.ศ.529 เป็นปีที่จักรพรรดิเจิสทีเนียนมหาราช (Justinian the Great คอ.527-565) แห่งมหาอาณาจักรโรมัน ออกพระราชกฤษฎีกาปิดสำนักปรัชญาทุกแห่งที่ไม่นับถือศาสนาคริสต์ เป้าหมายหลักคือสำนักแอเริสทาเทิล ณ กรุงเอเธนส์
3) ยุคกลาง ตั้งแต่จุดเริ่มต้นของคริสต์ศาสนาจนถึงการสิ้นบทบาทของปรัชญาอัสสมาจารย์ (ประมาณ ค.ศ.1-ประมาณ ค.ศ.1600)
4) ยุคใหม่ ตั้งแต่จุดเริ่มต้นของวิธีการวิทยาศาสตร์ จนถึงปัจจุบัน (ประมาณ ค.ศ.1600-ขณะนี้) บางทีก็เรียกว่านวยุค (modern era)
5) หลังนวยุค นักปรัชญาจำนวนหนึ่งถือว่าหนังสือเล่มสุดท้ายของวิทเกินชทายน์ที่ตีพิมพ์เผยแพร่ตั้งแต่ปี ศตวรรษที่ 19 ได้ทำให้เกิดกระแสความคิดใหม่ถึงขั้นเปลี่ยนกระบวนทัศน์ เรียกว่าปรัชญาหลังนวยุค (postmodern era)

ยุคกรีกโบราณ แบ่งออกได้เป็น 3 สมัย
1) สมัยเริ่มต้น ตั้งแต่เริ่มบทบาทของเธลิสจนถึงเริ่มบทบาทของซาเครอทิส (ประมาณ ก.ค.ศ.600-ประมาณ ก.ค.ศ.450)
2) สมัยรุ่งเรือง ตั้งแต่เริ่มบทบาทของซาเครอทิส จนถึงมรณกรรมของแอเริสทาเทิล (ประมาณ ก.ค.ศ.450-ก.ค.ศ.322)
3) สมัยเสื่อม ตั้งแต่มรณกรรมของแอเริสทาเทิล จนถึงปิดสำนักแอเริสทาเทิล (ก.ค.ศ.322-ค.ศ.529)

หมายเหตุ ตอนปลายของยุคดึกดำบรรพ์ คือ ประมาณ ก.ค.ศ. 1500- ก.ค.ศ.600 เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อระหว่างยุคดึกดำบรรพ์กับยุคโบราณ เรียกได้ว่าเป็นสมัยตำนานปรัมปรา (mythical period) ในช่วงนี้ชนชาติโบราณที่มีอารยธรรมสูงหลายแห่งแสดงความสามารถคิดด้วยกระบวนทรรศน์ที่ 2 ช่วงแรกคือ แสดงความเชื่อว่าโลกมีกฎเกณฑ์ แต่ยังไม่พร้อมที่จะคิดแบบกรีก คือ ยังไม่คิดเป็นระบบเครือข่ายโดยมีจุดเริ่มต้นที่หลักการแม่บท (first principle) อย่างที่เธลิสเริ่มการค้นคว้าของตน ทั้งยังไม่รู้จักแสดงความคิดด้วยศัพท์บัญญัติ จึงแสดงความคิดถ่ายทอดกันมาในรูปแบบของตำนานปรัมปรา (myth) ซึ่งใครจะเข้าใจตามรูปแบบกระบวนทัศน์ที่ 1 ก็ได้ หรือที่ 2 ก็ได้