Hobbes on motion ฮับส์ว่าด้วยการเคลื่อนที่

ผู้แต่ง : เอนก สุวรรณบัณฑิต
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ฮับส์เห็นว่าเบเขินนไม่ชำนาญคณิตศาสตร์ ใช้แต่การสังเกต ได้ผลไม่เต็มที่ สู้วิธีการ Resoluto-Compositive Method (วิธีการแก้โจทย์ประกอบ) ของกาลิเลโอไม่ได้ คือสังเกตผลแล้วหาเหตุ เมื่อพบเหตุแล้วก็ลองสรุปผลด้วยการคำนวณ เสร็จแล้วกาลิเลโอก็ทดสอบดูด้วยการทดลอง แต่ฮับส์ไม่ชอบการทดลอง จึงไม่มีการทดสอบ ฮับส์สรุปออกเป็นระบบความรู้เลยดังเช่นทฤษฎีการเคลื่อนที่ของท่าน
วิชาแขนงต่าง ๆ ตั้งอยู่บนมูลบทเดียวกัน คือ การเคลื่อนที่

1) เรขาคณิตว่าด้วยวิธีการสร้างรูปโดยการเคลื่อนที่ไปในทิศทางต่าง ๆ กัน
2) ปรัชญา ว่าด้วยผลของการเคลื่อนที่ระหว่างเทห์ต่อเทห์
3) ฟิสิกส์ ว่าด้วยผลของการเคลื่อนที่ ที่ดูเหมือนว่าอยู่นิ่งกับที่
4) จริยศาสตร์ ว่าด้วยการเคลื่อนที่ของจิตอันได้แก่ความอยาก และความรังเกียจ
5) วิชาการเมือง ว่าด้วยธรรมชาติของมนุษย์ที่บันดาลให้เกิดรัฐต่าง ๆ

ในเมื่อฮับส์พยายามอธิบายทุกอย่างด้วยทฤษฎีการเคลื่อนที่เช่นนี้ ก็จำเป็นอยู่เองที่ระบบปรัชญาของฮับส์เป็นระบบจักรกลนิยม (Mechanicism) การเปลี่ยนแปลงทุกอย่างคือการเคลื่อนที่ ความรู้ก็คือการเคลื่อนที่“ความเข้าใจและผัสสะ ไม่ใช่อะไรอื่นนอกจากการเคลื่อนที่ของสาระภายในศีรษะของเรา”

คุณสมบัติเกิดจากการเคลื่อนที่ ฮับส์ได้รับอิทธิพลมาจากนักปรัชญาธรรมชาติ (natural philosophy) อย่างเช่น เคพเลอร์ และกาลิเลโอในการแยกคุณสมบัติ (qualities) ออกเป็น

1. คุณสมบัติชั้นหนึ่ง (primary qualities)
2. คุณสมบัติชั้นสอง (secondary qualities)

เทห์ที่เคลื่อนไปในอวกาศมีความเป็นจริงในตัวของมันเองโดยไม่ขึ้นต่อความรู้สึกนึกคิดของเรา พวกนี้เชื่อคณิตศาสตร์มาก จึงถือว่าคุณสมบัติที่ทราบจากคณิตศาสตร์เป็นคุณสมบัติแท้ของเทห์ อันได้แก่ ความแผ่กว้าง (extension) รูปร่าง (figure) การเคลื่อนที่ (motion) ให้ชื่อว่า คุณสมบัติชั้นหนึ่ง สี เสียง กลิ่น รส สัมผัส เป็นเพียงปรากฏการณ์ที่เรารู้ได้จากการสังเกต จึงขึ้นต่อประสาทมากกว่าความนึกคิด แต่ทว่าประสาทของเราเอาแน่ไม่ได้ หลอนเราเก่ง เช่นถูกต่อยที่เบ้าตา เห็นแสงระยิบระยับทั้ง ๆ ที่ถูกต่อยในความมืด ทั้งนี้เพราะผัสสะเหล่านี้เกิดจากปฏิกิริยาภายในประสาทต่อสิ่งกระตุ้น เราจึงแน่ใจไม่ได้ว่าปฏิกิริยาจะผลิตผลตรงกับสิ่งกระตุ้นเสมอ เพราะปฏิกิริยาชนิดเดียวกันอาจเกิดจากสิ่งกระตุ้นต่าง ๆ กันได้ เราจึงให้ชื่อว่าเป็นคุณสมบัติชั้นสอง

คุณสมบัติชั้นหนึ่ง เป็นเรื่องของความรู้ความเข้าใจ ส่วนคุณสมบัติชั้นสองเป็นเรื่องของการกระทำ คือเมื่อประสาทรับสิ่งกระตุ้นและทำปฏิกิริยาตามกฎเกณฑ์กลศาสตร์แล้ว ก็จะบังคับการกระทำภายนอกให้ตอบสนองเพื่อการคงอยู่ของชีวิต
ระบบกลศาสตร์ของกาลิเลโอใช้เฉพาะกับเทห์ฟิสิกส์ แต่ฮับส์นำมาใช้อธิบายทุกอย่าง แม้กระทั่งเรขาคณิต จิตวิทยา และการเมือง