language, the role of บทบาทของภาษา

ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ภาษาเป็นสิ่งที่สำคัญต่อมนุษย์ และเป็นเครื่องมือในการสื่อสาร เป็นหัวใจของการถ่ายทอดความรู้ ความเชื่อ คติธรรม และวัฒนธรรมของมนุษยชาติ อีกประการหนึ่ง เพราะภาษานั้นใช้เสียงสื่อความหมาย เป็นการพูดเพื่อสื่อความหมายอย่างมีระเบียบกฎเกณฑ์ที่เข้าใจกันได้ทั้งสองฝ่าย เหตุนี้ ภาษาจึงเป็นเครื่องมือที่ใช้ในการสื่อสารของมนุษย์ มนุษย์ติดต่อกันได้ เข้าใจกันได้ก็ด้วยอาศัยภาษาเป็นเครื่องช่วยที่ดีที่สุด ภาษานอกจากจะใช้แสดงอาการบอกเล่าและแสดงอารมณ์แล้ว เรายังใช้ภาษาแสดงไมตรีจิตต่อกัน เช่น การทักทายปราศรัยกัน ความสำคัญอีกประการหนึ่งของการใช้ภาษาก็คือ ภาษาใช้แสดงกฎเกณฑ์ของสังคมว่า คนในสังคมควรปฏิบัติตนอย่างไร ภาษาใช้แสดงความสัมพันธ์ของบุคคลแต่ละบุคคลว่า มีฐานะ บทบาทอย่างไร และภาษายังเป็นตัวบ่งชี้การแสดงความสัมพันธ์กับบุคคลอื่นต่าง ๆ กันไป เพราะฉะนั้นการใช้ภาษาจึงเป็นการแสดงฐานะและบทบาทในสังคมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ภาษาช่วยให้มนุษย์พัฒนา มนุษย์อาศัยภาษาถ่ายทอดประสบการณ์ต่าง ๆ ต่อ ๆ กันมา พัฒนาค้นคว้าให้เจริญก้าวหน้า ทำให้ความรู้แพร่ขยายกว้างขวางออกไป แม้บางครั้งเมื่อมีความเห็นไม่ตรงกันก็จะใช้ภาษาอภิปรายโต้แย้งกัน ทำให้ความรู้ความคิดเจริญงอกงามยิ่งขึ้น

แม้ว่า ภาษามีความสำคัญสำหรับมนุษย์ แต่ในขณะเดียวกันก็มีอิทธิพลต่อมนุษย์ด้วย ทั้งนี้ เพราะมนุษย์ไม่ได้คิดว่าภาษาเป็นเพียงสัญลักษณ์ที่ใช้แทนเท่านั้น เช่น การตั้งชื่อก็จะหลีกเลี่ยงคำที่มีเสียงคล้ายคลึงกับสิ่งไม่ดี สิ่งที่น่ารังเกียจ หรือมีความหมายไม่เป็นมงคล หรือการถูกนินทาก็จะเสียใจ ได้รับคำชมก็ดีใจ ดังกล่าวนี้ในบางครั้งมนุษย์ก็ยึดมั่นกับตัวอักษรโดยไม่พิจารณาเหตุผล เหตุผล มีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในสังคมปัจจุบัน หากคนในสังคมพูดจากันด้วยเหตุและผล คงช่วยลดปัญหาความขัดแย้งลงไปได้

การที่คนเราจะได้รับความเชื่อถือศรัทธาจากผู้อื่นได้นั้น ต้องเป็นผู้ที่มีความคิดและการกระทำที่มีเหตุผล มีคำตอบเป็นที่ยอมรับ เหตุผลจึงเป็นสิ่งสำคัญที่คนเราจะต้องพัฒนา ให้เกิดสมรรถภาพในการใช้หรือแสดงออกให้สูงขึ้น และเครื่องมือสำคัญที่ช่วยในการแสดงเหตุผลก็คือภาษานั่นเอง ดังนั้นเหตุผล คือ ความคิดสำคัญซึ่งจะเป็นหลัก เป็นเกณฑ์หรือเป็นข้อเท็จจริง ซึ่งมีข้อสรุปรอรับอยู่ ความคิดหลักดังกล่าวนี้เอง จะทำให้ข้อสรุปนั้นหนักแน่น และน่าเชื่อถือ