logic and language ตรรกวิทยาและภาษา

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ภาษา อาจจะเป็นภาษาพูด ภาษาเขียน ภาษาใบ้ ภาษาสัญญาณ แล้วแต่ว่าจะแสดงเครื่องหมายในรูปแบบใด แต่เท่าที่มนุษย์เราใช้กันอยู่ เราใช้ภาษาพูดเป็นหลัก แล้วจึงเขียนหรือทำสัญญาณต่าง ๆ ตามแนวภาษาพูด ภาษาพูดมีจำนวนหลายพันระบบในโลก ตามประมวลของเสียงที่รับรู้ร่วมกัน ในกลุ่มชนใดกลุ่มชนหนึ่ง ว่ามีความหมายเข้าใจร่วมกันได้ ว่ากันว่ามีทั้งหมาดประมาณ 4000 ระบบภาษา
ภาษาบรรจุเหตุผลอยู่ด้วยเสมอหรือไม่ ตอบได้ว่า ไม่เสมอ ทั้งนี้ก็เพราะว่าภาษานอกจะจะใช้การแสดงเหตุผลออกมากแล้ว ยังอาจจะใช้แสดงการบอกเล่าและแสดงอารมณ์ได้ด้วยนั่นคือภาษาอาจแสดงออกมาได้ 3 อย่าง คือ

– เหตุผล (Reason)
– บอกเล่า (information)
– อารมณ์ (emotion)

เช่น คำพูดว่าด้วย “ว้าย ตาเถนตก” ไม่ได้บอกว่ามีใครตกจริง ๆ ทั้งไม่แสดงเหตุผลใด ๆ ทั้งสิ้น ผู้ได้ยินคำนี้รู้ว่าผู้พูดมีอารมณ์ตกใจเท่านั้น
การบอกเล่าอาจมีเหตุผลและอารมณ์แทรกเป็นตอน ๆ ไปก็ได้ ถ้าผู้พูดพูดอย่างมีเหตุผลและอารมณ์

ภาษาที่แสดงเหตุผลมีลักษณะอย่างไร จะต้องมี 2 ข้อความ โดยที่ข้อความหนึ่งจะต้องสนับสนุนอีกข้อความหนึ่ง ข้อความที่สนับสนุนเรียกว่า ข้ออ้าง (Premise) และข้อความที่ถูกสนับสนุนเรียกว่า ข้อสรุป (conclusion)

แต่ภาษาจะมีวิธีการสนับสนุนดังกล่าวต่าง ๆ กัน โดยทั่วไปก็มักจะใช้สันธานเหตุผล เช่น “ยุงเพราะน้ำเน่า” “น้ำเน่ายุงจึงชุม” จะเห็นได้ว่า “น้ำเน่า” สนับสนุน “ยุงชุม” แสดงการสนับสนุนโดยสันธาน “เพราะ” และ “จึง”

บางครั้งผู้พูดไม่ต้องการให้ผู้ฟังเห็นการสนับสนุนชัด ๆ อาจจะใช้สันธานอื่นเคลือบแฝง หรืออาจจะไม่ใช้สันธานเสียเลยก็ได้ เช่น “คุณแม่ครับ ครูให้ซื้อเสื้อกีฬา และผมต้องขอเงินคุณแม่สัก 100 บาท” หรือ “คุณถูกลอตเตอรี่ คุณรวยกว่าผมแล้ว” จะเห็นได้ว่าประโยคแรก คำว่า “และ” ผู้พูดพูออกมาเพื่อกลบเกลื่อนคำว่า “เพราะฉะนั้น” และในประโยคที่สองผู้พูดละคำว่า “เพราะฉะนั้น” ในข้อความหลังเสียเลย “เราดื่มเพื่อสุขภาพ” แทน “เราดื่มเพราะเราต้องการมีสุขภาพดี” เป็นต้น