meaning from the text ความหมายจากตัวบท

ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

“แม้ภาษาเป็นเครื่องมือของเรา แต่ภาษาก็มิได้อยู่ภายใต้การควบคุมของเรา”
ความไม่สมบูรณ์ของภาษาดังกล่าวเป็นสิ่งที่ผู้ใช้ภาษาต้องเตือนตนเองอยู่เสมอ และพยายามหาทางที่จะลดปัญหาดังกล่าวให้มากที่สุด ด้วยการรู้เท่าทันในการใช้ภาษาเพื่อสื่อความหมายในแต่ละครั้งด้วยความระมัดระวัง
มนุษย์ประดิษฐ์ภาษาขึ้นใช้เพื่อสื่อสารความคิดถึงกัน โดยคาดหวังว่าภาษาจะสามารถทำหน้าที่สื่อสารได้ตรง กับความคิดที่ต้องการสื่ออย่างซื่อสัตย์ ไม่บิดเบือน แต่ปรากฏว่าโดยความเป็นจริงแล้วภาษาย่อมมีขอบเขตจำกัดไม่สามารถสื่อได้ตรงกับความตั้งใจดังที่หวัง เพราะภาษาย่อมมีกรอบของมันซึ่งก็คือกรอบของโครงสร้างทางไวยากรณ์ของภาษาที่ภาษาต้องเดินตาม ดังนั้นความคิดที่ภาษาช่วยเก็บไว้หรือส่งต่อไปสู่ผู้รับสารจึงต้องถูกตะล่อมให้เข้ากรอบดังกล่าวอย่างเสียมิได้ ความคิดและความเป็นจริงที่ต้องการสื่อจึงถูกบังคับให้อยู่ในกรอบของภาษาเท่านั้น ความเป็นจริงที่อยู่นอกกรอบของภาษาจึงไม่สามารถถูกนำเสนอผ่านภาษาได้
นอกจากนั้นภาษายังมีชีวิตและสัญชาตญาณธรรมชาติของตนเองที่จะบิดเบือนความคิดที่รับมาเก็บไว้ได้ตลอดเวลา ดังนี้

1. ภาษาไม่เพียงแต่ตอบสนอง (reactive) แต่ชอบเติมสนอง (proactive) คือเลือกสร้างความจริงต่อตามความถนัดของตน
2. ภาษาไม่มีเหตุผลในตนเอง ส่วนมากกำหนดความหมายขึ้นตามใจชอบ (arbitrary) ความหมายของภาษาจึงดิ้นได้ไม่ตายตัว
3. ภาษามีมิติสังคม จึงมีความหมายมากกว่าที่ผู้ใช้ภาษาตั้งใจจะเก็บหรือสื่อถึงผู้อื่น
4. ภาษาเปิดช่องให้ผู้ใช้สร้างเสริม (constitute) จะโดยรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม ผู้ใช้แต่ละคนและแต่ละครั้งได้สร้างเสริมเสมอ คือเพิ่มความหมายให้หน่วยภาษาที่ใช้ไม่มากก็น้อย

ภาษานอกจากจะมีพลังบอกความหมายแล้วยังมีพลังทำการด้วย ภาษาจึงไม่มีความหมายตายตัว ไม่สามารถเป็นภาพจำลองความเป็นจริง (picture of reality) แต่มีความหมายตามกติกาที่มักจะไม่มีการตกลงกันอย่างเป็นทางการ แต่เป็นที่ยอมรับกันในสังคมที่มีวัฒนธรรมเดียวกัน คำ ๆ เดียวกันหรือข้อความเดียวกันจึงอาจจะมีความหมายได้หลากหลายในวัฒนธรรมต่าง ๆ กัน ขึ้นกับการตีความของผู้รับสารว่าจะตีความอย่างไร ซึ่งจำเป็นต้องใช้วิจารณญาณในการวิเคราะห์ ประเมินค่าให้รู้ทั้งข้อดี ข้อเสีย และข้อจำกัดต่าง ๆ ของภาษา แล้วเลือกที่จะตีความหมายให้เหมาะและเอื้อต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตเป็นสำคัญ