moderatism in morality ลัทธิมัธยคตินิยมในจริยธรรม

ผู้แต่ง : เมธา หริมเทพาธิป
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

Moderation แปลว่าเดินสายกลางการเดินสายกลางทางจริยธรรมก็คือการนำเอาส่วนดีจากสุดขั้ว 2 ข้าง มารวมกันและปฏิบัติให้ได้คุณค่ามากที่สุดซึ่งตรงกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สำหรับปัญญาชนไทยทั่วไปในเวลานี้ จริยธรรมแบบนี้เป็นกลางใช้ได้สำหรับศาสนิกชนของทุกศาสนาที่สำคัญในประเทศไทย และอาจจะใช้เป็นพื้นฐานสำหรับศึกษาศีลธรรมของแต่ละศาสนาในระดับสูงต่อไป จริยธรรมแบบนี้ไม่จำเป็นต้องอ้างถึงศรัทธาต่อศาสนาใดศาสนาหนึ่งโดยเฉพาะ แต่ควรจะเป็นจริยธรรมที่เก็บส่วนดีจากแนวคิดต่าง ๆ โดยใช้สามัญสำนึกและเหตุผลเป็นสื่อกลาง ทั้งนี้โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานแห่งเป้าหมายร่วมกันว่าจะเทิดทูนชาติ ศาสนา (ทุกศาสนา) สถาบันกษัตริย์ และรัฐธรรมนูญตามระบอบประชาธิปไตย จึงเชื่อได้ว่าจริยธรรมแบบนี้คงจะเป็นจุดยืนของคนไทยทั้งชาติร่วมกันได้ แม้จะยังไม่สมบูรณ์ แต่ก็เชื่อว่าจะมีการปรับปรุงให้ดีขึ้นได้เรื่อย ๆ จนกว่าจะถึงขั้นดีพอสมควรในที่สุด

เป้าหมายของการเลือก การเลือกเอาส่วนดีจากทุกทางมาใช้จำเป็นต้องมีทิศทาง มิฉะนั้นจะสะเปะสะปะและจะเกิดความสับสนในจิตใจในที่สุด ทิศทางที่ผู้วิจัยคิดว่าเหมาะที่สุดสำหรับปัญญาชนทุกท่านในปัจจุบันก็คือ เลือกเพื่อพัฒนาความสนใจ ให้ได้คุณค่าแห่งความเป็นมนุษย์สูงขึ้น ๆ เรื่อยไป

หลักการเลือก

วิธีเลือกมาตรการ พอจะประมวลขึ้นมาได้ว่า มาตรการแห่งความถูกต้องของความประพฤติในแต่ละกรณีควรจะได้แก่ การนำความดีหรือระงับความเลวหรือทั้งสองอย่าง คำถามมีต่อไปว่า “นำความดี” หมายความว่ากระไร ถ้าความดี ได้แก่ คุณค่าที่เพิ่มขึ้นในตัวเองและในสังคม ในตัวเองคือการพัฒนาคุณภาพชีวิตและในสังคมได้แก่เพิ่มคุณภาพของสังคม

วิธีเลือกการตัดสินใจ การตัดสินใจเลือกที่ถูกต้อง ได้แก่ เลือกการกระทำที่นำความดีมากที่สุด การตัดสินใจเลือกที่ถูกต้องพอสมควร ได้แก่ เลือกการกระทำที่นำความดีน้อยกว่าที่ควร และการตัดสินใจที่ผิด ได้แก่ เลือกการกระทำที่นำความเสื่อมเสียแก่ความดีของตนเองและของผู้อื่น

วิธีเลือกประพฤติจะเลือกประพฤติตนได้อย่างถูกต้อง ต้องศึกษาให้รู้ด้วยเหตุผลด้วยจิตสำนึกของตนเองว่า ความถูกต้องคืออะไร และศึกษาให้รู้สภาพของตนเองว่ามีโครงสร้างในจิตอย่างไรบ้าง และมีความสามารถเพียงไร ทางกายภาพ ทางจิตวิทยา ทางสังคม และทางอุดมการณ์