myth and philosophy ปรัมปรากับปรัชญา

ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

กระบวนทรรศน์โบราณ เริ่มกับศาสนาโบราณที่ปรากฏหลักฐานให้ศึกษาได้ตามข้อมูลที่เป็นลายลักษณ์อักษร เสริมด้วยหลักฐานอื่น ๆ ร่วมกับการสันนิษฐาน ก่อนหน้านี้มีแต่หลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษรเสริมด้วยการสันนิษฐาน

สิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นในตอนนี้ก็คือ บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร การเขียนหนังสือจึงนับว่าเป็นการค้นพบที่สำคัญมากอย่างหนึ่ง เพราะจะเปลี่ยนโฉมหน้าชีวิตความเป็นอยู่ ตลอดจนวัฒนธรรมของมนุษย์อย่างก้าวกระโดด

ในการศึกษาประวัติปรัชญา เราถกปัญหาถามกันว่าปรัชญาเริ่มมีมาตั้งแต่เมื่อไร และเราก็ได้เสนอคำตอบไว้ว่า ปรัชญาในฐานะความอยากรู้อยากเรียนอยากฉลาดนั้นเริ่มมีมาพร้อมกับสภาวะเป็นมนุษย์นั่นเทียว

แต่ถ้าหมายถึงวิชาปรัชญาละก็ ขอเริ่มกันตั้งแต่มีบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรให้ศึกษาค้นคว้าได้ก็แล้วกัน และเราก็มาพบในตอนนี้ว่าเมื่อความคิดปรัชญาเริ่มมีการบันทึกไว้นั้น เราสังเกตได้ว่ากระบวนทรรศน์ปรากฏให้เห็นเป็นกระบวนทรรศน์ที่สองแล้ว คือบันทึกเหล่านั้นแสดงความเชื่อว่ามีกฎเกณฑ์ในปรากฏการณ์ธรรมชาติให้สังเกตและศึกษาได้

แต่ทว่าส่วนมากจะแสดงกระบวนทรรศน์ที่สองช่วงแรก คือยังไม่มีศัพท์พร้อมให้แสดงกฎเกณฑ์ออกมาตรง ๆ จึงมักจะเล่าเรื่องในเชิงตำนานปรัมปราเป็นส่วนมาก ซึ่งอาจจะเข้าใจตามตัวอักษรเพื่อตอบสนองความอยากรู้อยากเรียนอยากฉลาดของผู้ถือกระบวนทรรศน์ที่หนึ่งก็ได้ หรือจะมองว่าตำนานปรัมปราเหล่านั้นเป็นสัญลักษณ์ ต้องมองให้ทะลุสัญลักษณ์ก็จะเข้าใจกฎเกณฑ์ของกระบวนทรรศน์ที่ 2 แฝงอยู่เบื้องหลัง