network and determinism ระบบเครือข่ายกับนิยัตินิยม

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ในเมื่อความเป็นไปทั้งหลายในเอกภพเป็นไปตามกฎที่เชื่อมโยงกันเป็นระบบเครือข่ายอย่างเคร่งครัดไม่มีการยกเว้นเช่นนี้ กฎการเป็นสาเหตุย่อมคุมระบบเครือข่ายทั้งหมด

มี ก. ต้องมี ข. โดยจำเป็น และเมื่อมี ข. ก็ต้องมี ค. โดยจำเป็น หากใครรู้สาเหตุอย่างดีและรู้กฎการเป็นสาเหตุอย่างสมบูรณ์แบบ เขาย่อมเข้าใจเหตุผลของความเป็นมาในอดีตได้ทั้งหมด และสามารถจะมองเห็นเหตุการณ์ในอนาคตได้ราวกับตาเห็นในปัจจุบัน และนั่นคือคุณลักษณะของพระเจ้าสำหรับผู้ที่เชื่อในพระองค์ เรียกว่าทรงมีสรรพัญญู (Omnisience) และหากทรงห่วงใยต่อมนุษย์ก็ย่อมใช้กฎการเป็นสาเหตุตะล่อมเหตุร้ายให้กลายดีได้ เรียกว่าทรงมีญาณสอดส่อง (Providence) ทั้งหมดนี้คือความเชื่อในระบบเครือข่ายของกฎธรรมชาติซึ่งกำหนดเป็นข้อ ๆ ได้ด้วยกฎวิทยาศาสตร์และกฎคณิตศาสตร์

โฮเมอร์ได้แถลงไว้ด้วยภาพพจน์ว่า เทวราชซูสห้อยโซ่ทองลงมาจากสวรรค์ ซึ่งแม้จะแยกสายออกไปถึงไหน ๆ ก็ไม่มีวันจะฉีกจะขาด ไลบ์นิซตีความว่าหมายถึงระบบเครือข่ายความเป็นสาเหตุนั่นเอง “เครือข่ายนี้ก็คือสาเหตุและผลที่สืบเนื่องต่อ ๆ กันไปนั่นเอง”และไลบ์นิซก็เชื่อว่าผู้ที่รู้สาเหตุต่าง ๆ ในอดีตและปัจจุบันครบถ้วน “เขาจะเป็นศาสดาพยากรณ์และเห็นอนาคตในขณะปัจจุบันเหมือนมองเห็นในกระจกเงา”

ในเมื่อเหตุการณ์ทุกอย่างในเอกภพ เกิดขึ้นจากสาเหตุโดยจำเป็นอย่างสม่ำเสมอเช่นนี้ การได้เห็นตัวอย่างเพียงตัวอย่างเดียว ก็สามารถตั้งกฎขึ้นมาได้อย่างสากลทั่วเอกภพ เหมือนอย่างที่นิวเทินตั้งกฎความโน้มถ่วงจากการได้เห็นแอปเปิลตกเพียงลูกเดียว และสามารถโยงใยไปถึงกฎอื่นได้ โดยการคำนวณตามกฎตรรกวิทยาหรือตามกฎคณิตศาสตร์ เหมือนการศึกษาดาราศาสตร์ของเคพเลอร์ ทั้งหมดนี้ขึ้นอยู่กับความเชื่อพื้นฐานว่าทั้งเอกภพถูกครอบงำด้วยหลักนิยัตินิยม