Pelagius เพอเลเจียส

ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

เพอเลเจียส (Pelagius 360?-420?) เป็นนักพรตชาวอังกฤษที่มีบุคลิกลักษณะน่าเลื่อมใส รู้ปรัชญาลัทธิสทาอิกอย่างดี คิดว่าเป็นลัทธิที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการปฏิบัติตน เพื่อความสบายใจและการบรรลุถึงความสมบูรณ์แห่งจิตใจจึงพยายามนำมาใช้ในชีวิตของชาวคริสต์อย่างจริงจัง เพื่อให้การปฏิบัติมีพื้นฐานมั่นคงพยายามประนีประนอมคำสอนของลัทธิสทาอิกกับคริสตศาสนา เพื่อใช้เป็นคำอธิบายและจูงใจให้มีผู้เลื่อมใสและนำไปปฏิบัติอย่างจริงจัง ยิ่งถูกโต้แย้งโดยเซนต์ออเกิสทีนก็ยิ่งต้องหาเหตุผลสนับสนุนทรรศนะของตนเพื่อตอบโต้ให้แนบเนียนยิ่งขึ้น

ธรรมชาติของมนุษย์ บาปกำเนิดเป็นเพียงตัวอย่างความประพฤติเลวที่บรรพบุรุษกระทำไว้เท่านั้น ส่วนที่เป็นบาปกรรมนั้นเป็นเรื่องเฉพาะตัว ไม่อาจถ่ายทอดกันได้ ดังนั้น ธรรมชาติของมนุษย์จึงมิได้เสียหายอะไรไปเลย ยังดีตามที่พระเป็นเจ้าทรงพระประสงค์จะสร้าง และสามารถจะทำความดีได้อย่างเต็มที่ตามที่พระเป็นเจ้าทรงพระประสงค์ และตามที่แต่ละคนจะเพียรพยายามปฏิบัติ ธรรมชาติของมนุษย์เป็นสิ่งที่พระเป็นเจ้าสร้างให้มีเจตจำนงเสรี และสามารถเลือกวิถีทางของตนเองอย่างเต็มที่ มนุษย์พึ่งพระเป็นเจ้าเฉพาะในด้านความมีอยู่ คือ ถ้าไม่สร้างก็ไม่มี แต่ครั้นสร้างแล้วก็ให้มนุษย์เป็นตัวของตัวเอง สามารถพัฒนาตนเองต่อไปโดยไม่จำเป็นต้องอาศัยการอุ้มชูของพระเป็นเจ้าแต่ประการใด ความรู้ตามเป็นธรรมชาติของมนุษย์หาได้เป็นผลของบาปไม่

พระหรรษทาน เพอเลเจียสใช้คำว่า พระหรรษทานเพื่อหมายถึงความช่วยเหลือของพระเป็นเจ้าในด้านเปิดเผยวิวรณ์ให้มนุษย์รู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในเรื่องนี้ว่ามีรางวัลและการลงโทษในชีวิตหน้า เพราะถ้ามนุษย์ไม่รู้เรื่องนี้ให้แน่นอนและชัดเจนก็จะไม่ขวนขวายบรรลุถึงความรอด คำอธิบายเช่นนี้ไม่เป็นที่ยอมรับในคริสตจักรเพราะเชื่อว่าพระเป็นเจ้าทรงประทานความช่วยเหลือมากกว่านี้

ฐานะของพระเยซู พระเยซูมิใช่ผู้ไถ่บาป เพราะบาปเป็นเรื่องเฉพาะตัวไถ่แทนกันไม่ได้ พระองค์จึงอยู่ในฐานะตัวอย่างที่ดี ตรงข้ามกับอาดัมซึ่งเป็นตัวอย่างที่เลว ศีลล้างบาปไม่มีอำนาจล้างบาป แต่เป็นเพียงสัญลักษณ์แห่งความภักดีต่อพระเยซู ผู้ภักดีต่อพระองค์จะได้รับพระหรรษทานในรูปของการดลใจและกระตุ้นใจให้ทำดีหนีชั่วตามแบบฉบับของพระเยซู

ความสัมพันธ์ระหว่างพระเป็นเจ้ากับมนุษย์ พระเป็นเจ้าทรงความยุติธรรม จึงเปิดโอกาสให้มนุษย์อย่างทัดเทียมกันในการทำดีหนีชั่ว ใครทำดีเท่าใดจะได้บำเหน็จเท่านั้น และทำชั่วเท่าใดก็จะได้รับโทษเท่านั้น ไม่มีการโปรดปรานกันเป็นพิเศษ

ความคิดและการปฏิบัติตนของเพอเลเจียสถูกใจคริสตชนในกรุงโรมมาก เพราะชาวโรมันโดยทั่วไปเลื่อมใสปรัชญาลัทธิสทาอิคมากกว่าลัทธิอื่นอยู่แล้วได้ลูกศิษย์ที่สำคัญที่สุด คือ เสอเลสเชิส (Coelestius) ผู้เป็นนักกฎหมาย ครั้นกรุงโรมถูกเอเลอริด (Alaric) ปล้น เพอเลเจียสก็พาศิษย์จำนวนหนึ่งไปตั้งศูนย์เผยแผ่ความคิดที่คาร์เถจซึ่งกำลังอยู่ใต้อิทธิพลของออเกิสทีนอย่าง