philosophy and the primitive of ปรัชญากับยุคแรก

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ฮายเดกเกอร์ (Martin Heidegger 1889-1976) ได้กล่าวถึง “การตีความหมายของคำ” ไว้ว่า ความหมายตามรากศัพท์ (etymological meaning) เป็นความหมายแท้และดั้งเดิมที่สุดของคำ

ความหมายตามการใช้ที่วิทเกินชทายน์ (Ludwig Wittgenstein 1889-1951) ระบุไว้นั้น หากเป็นการใช้ครั้งแรกก็มักจะมีความหมายตามรากศัพท์ คือเป็นความหมายที่ผู้ใช้คำ ๆ นั้นเป็นครั้งแรกต้องการให้มีความหมาย

คำว่าปรัชญาแปลมาจากคำเดิมภาษากรีกว่า philosophia ซึ่งผู้ใช้ครั้งแรกคือซาเครอทิส ซึ่งต้องการหาคำแยกลักษณะความเป็นครูของตน ให้ต่างออกจากความเป็นครูของชาวซาฟิสท์ โดยที่ชาวซาฟิสท์ได้รับการยกย่องและมีความพอใจด้วยกับคำยกย่องที่ว่าเป็นครูผู้พร้อมด้วยปรีชาญาณ (sophia) ซาเครอทิสไม่ปฏิเสธว่าตนเป็นครู เพราะมีลูกศิษย์ลูกหาเช่นกัน แต่เป็นครูที่มีเพียงความรักปรีชาญาณ (philosophia) คือยังไม่เป็นครูผู้รอบรู้แล้ว แต่เป็นครูที่ยังอยากรู้อยากเรียนอยากฉลาดอยู่ และเมื่อประคารมกันทีไร ชาวซาฟิสท์ผู้รอบรู้ก็จนแต้มครูผู้เพียงแต่อยากรู้อยู่ร่ำไป กลับพิสูจน์ตัวเองว่ารู้รอบรู้ลึกมากกว่า ผู้รู้จริงต่อ ๆ มาจึงมีความละอายที่จะรับตำแหน่งเป็นซาฟิสท์ แต่ยินดีมากที่จะได้ชื่อว่าท่านผู้อยากรู้ เหมือนอาจารย์มหาวิทยาลัยหลายท่านในปัจจุบันที่ชอบเรียกตัวเองว่าครู ตรงข้ามกับครูไม่มีปริญญาจำนวนมากที่ชอบให้คนเรียกตนว่าอาจารย์

จึงเป็นอันว่าความหมายดั้งเดิมของคำว่า “ปรัชญา” จึงได้แก่ความหมายตามรากศัพท์ของคำว่า“philosophia” ในภาษากรีก อันเป็นภาษาบ่อเกิด มีความหมายตามรากศัพท์ว่าการรักความฉลาด หรือความอยากรู้อยากเรียนอยากฉลาดนั่นเอง

ดังนั้น ปรัชญาจึงมีมาพร้อมกับมนุษย์ เพราะเริ่มมีมนุษย์เมื่อใดก็เริ่มมีความอยากรู้อยากเรียนอยากฉลาดขึ้นในเวลาเดียวกัน ส่วนวิชาปรัชญานั้นเกิดขึ้นเมื่อมีการบันทึกเป็นหลักฐานให้ตรวจสอบได้