philosophy for peace ปรัชญาเพื่อสันติภาพ

ผู้แต่ง : ปราโมทย์ หม่อมศิลา
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

หากเราต้องการให้ปรัชญาส่งเสริมสันติภาพ เราก็ต้องรู้จักวางตัวเป็นกลางสร้างจิตตารมณ์แห่งการเสวนา ให้ความสำคัญแก่ปรัชญาทุกรูปแบบ ทั้งปรัชญาที่เราเห็นชอบด้วยและปรัชญาที่เราไม่เห็นชอบด้วย ให้ความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย เราต้องการให้ผู้อื่นเข้าใจความเชื่อมั่นและเหตุผลของเรา เราก็ต้องพยายามเข้าใจความเชื่อมั่นและเหตุผลของฝ่ายอื่นทุกฝ่าย เช่นนี้เรียกว่าเป็นนักปรัชญาที่มีความเป็นตัวของตัวเอง มีความคิดเห็นของตนเอง มีจุดยืนของตนเอง แต่ก็รู้จักเคารพความเป็นตัวเองของผู้อื่น ตลอดจนความคิดเห็นและจุดยืนของเขา

ด้วยเหตุผลต่างๆดังกล่าวมาข้างต้นนี้แหละ จึงต้องตอบว่าปรัชญาคืออะไรตอบไม่ได้ เพราะว่าเนื้อหาของปรัชญาเปลี่ยนไปตามยุคตามสมัยตามสถานที่และตามความสนใจของบุคคล เพื่อจิตตารมณ์แห่งการเสวนาเราต้องรับฟังกันไว้ และอย่าพยายามบังคับขู่เข็ญให้คนอื่นเห็นด้วยกับเรา แต่จงพยายามเข้าใจกันและกัน และใช้ประโยชน์จากความคิดของกันและกัน แต่ทั้งนี้มิได้หมายความว่าเราไม่เป็นตัวของเราเองเสียเลย เราจะต้องเป็นตัวของเราเองอยู่วันยังค่ำ

อย่างไรก็ตามได้มีผู้พยายามนิยามวิชาปรัชญากันมาแล้วมากมายเป็นจำนวนหลายพันนิยาม แต่ก็สังเกตได้ว่าแต่ละนิยามมีความลำเอียง คือพยายามให้เข้ากันได้กับความคิดปรัชญาของผู้นิยามเป็นเกณฑ์ และมักจะไม่เอื้อต่อความคิดรูปแบบอื่นๆ เป็นเหตุให้ถกเถียงกันอย่างไม่รู้จบ