postmodern morality ศีลธรรมแบบหลังนวยุค

ผู้แต่ง : เอนก  สุวรรณบัณฑิต

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

“ศีลธรรมแบบหลังนวยุค คือเอาใจเขา(the Other) มาใส่ใจเรา(us) แทนการอ้างและพิสูจน์ความแท้ของกฎศีลธรรมอย่างเคร่งเครียด เอาเป็นเอาตาย”

จุดยืนของหลักศีลธรรมแบบหลังนวยุค (postmodern  morality) คือไม่มีกฎศีลธรรมตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคน และไม่ต้องการเหตุผลใด ๆ ในการอ้างหรือพิสูจน์ความแท้ของกฎศีลธรรมอย่างเคร่งเครียด เอาเป็นเอาตาย เพราะทุกระบบของกฎศีลธรรมล้วนมีส่วนจริงด้วยกันทั้งสิ้นแต่ที่แตกต่างกันก็เพราะการตีความ

หลังนวยุคนิยม ยอมรับความแตกต่างหลากหลายของมนุษย์ ที่มีแนวความคิด ทัศนคติ ความเชื่อ ตลอดจนกระบวนทรรศน์ที่แตกต่างกัน  อันนำไปสู่การตีความสิ่งเดียวกัน เช่น ความจริงและความดี ได้หลายความหมาย ที่แตกต่างกันไป ซึ่งควรเคารพกันโดยไม่พยายามที่จะไปครอบงำกันและกัน

หลังนวยุคนิยมจึงต่อต้านระบบ กฎเกณฑ์ต่าง ๆ ที่เชื่อกันว่าเป็นสัจธรรมที่ตายตัวที่สามารถใช้ครอบคลุม ไปได้ทั้งหมดโดยไม่มีข้อยกเว้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกฎศีลธรรมที่ตายตัว ที่บัญญัติโดยกลุ่มคน/บุคคลผู้มีอำนาจแล้วนำมาใช้บังคับให้ผู้อยู่ใต้อำนาจ/ผู้ด้อยโอกาส ทุกคนต้องปฏิบัติตาม เกิดการได้เปรียบและเสียเปรียบกันในสังคม โดยที่บ่อยครั้งคนที่ได้เปรียบก็มิได้อยากข่มเหง แต่ผู้ถูกข่มเหงเองกลับยอมเสียเปรียบเพราะคิดว่าเป็นหลักการที่ถูกต้องแล้ว

หลักศีลธรรมแบบหลังนวยุค (postmodern  morality) จึงเรียกร้องการ “เล่าเรื่องใหม่” ให้ใช้กฎศีลธรรมที่มีอยู่เดิมได้โดยไม่ต้องสร้างกฎศีลธรรมขึ้นใหม่ แต่ให้ใช้ในมุมมอง/ทัศนคติใหม่ ที่ให้เกียรติ เคารพและไม่ปฏิเสธความต่าง ด้วยการให้ความเห็นอกเห็นใจ และการดูแลแก่ผู้อื่น(the Other) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ที่ถูกเก็บกด ปิดกั้น เป็นผู้ด้อยโอกาส ชนส่วนน้อย คนชายขอบ ผู้เสียเปรียบในสังคม  ฯลฯ เพื่อให้ผู้อื่น ( the Other) เหล่านี้ได้มีโอกาสพัฒนาคุณภาพชีวิตและร่วมสร้างสรรค์สังคมไปพร้อม ๆ กันกับคนส่วนใหญ่โดยไม่จำเป็นต้องคิดและเชื่อเหมือน ๆ กัน

คุณค่าของความเข้าใจและการยอมรับในความเป็นอื่น (the Otherness) ร่วมไปกับจริยธรรมแห่งการดูแลผู้อื่น(caring the Others) ด้วยการเอาใจเขา(the Other) มาใส่ใจเรา(us) อยู่เสมอโดยไม่พยายามครอบงำหรือรังเกียจในความต่าง คือการได้อยู่ร่วมกันอย่างสันติสุขในโลกยุคโลกาภิวัตน์ ที่เปิดกว้างต่อความแตกต่างหลากหลาย พร้อม ๆกับการขยายโอกาสที่จะได้ติดต่อสื่อสาร เชื่อมต่อ แลกเปลี่ยน ระหว่างกันได้อย่างไร้พรมแดน