Pradulai knowledge  ความรู้ประดู่ลาย

ผู้แต่ง : ศุภชัย  ศรีศิริรุ่ง

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

“ความรู้ตามระบบเครือข่ายสร้างความเจริญก้าวหน้าในสังคม แต่ไม่ให้ความสุขแก่มนุษย์ เพราะยิ่งรู้มากยิ่งเห็นแก่ตัว รู้จักกอบโกยได้แนบเนียนมากขึ้น สร้างความทุกข์ให้ทั้งตัวเองและผู้อื่น”

ระบบความรู้ของมนุษยชาตินอกจากการประเมินค่าทางญาณปรัชญาว่าจริงหรือไม่จริงแล้วยังจะต้องได้รับการประเมินค่าทางจริยศาสตร์ร่วมด้วยเสมอว่าเป็นความรู้ที่ควรหรือไม่ควร ดีหรือไม่ดี ก่อให้เกิดประโยชน์สุขหรือทุกข์โทษกันแน่ ทั้งนี้ก็เพื่อจะได้มีทิศทางให้มนุษย์ใช้ในการแสวงหาความรู้ได้ถูกต้อง ถูกทิศทางมากขึ้น โดยมุ่งเน้นการหาความรู้ที่จะก่อให้เกิดประโยชน์สุขต่อมวลมนุษยชาติเป็นสำคัญ

ระบบความรู้ในพระพุทธศาสนาเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่ให้ความสำคัญต่อการแสวงหาความรู้อย่างมีทิศทาง ดังที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ใน  สีสปาสูตรในครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงถือใบประดู่ลาย 2-3 ใบด้วยฝ่าพระหัตถ์ แล้วตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมา ตรัสถามว่า ใบประดู่ลาย 2-3 ใบที่เราถือด้วยฝ่ามือกับใบที่บนต้น ไหนจะมากกว่ากัน?  ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ใบประดู่ลาย 2-3 ใบที่พระผู้มีพระภาคทรงถือด้วยฝ่าพระหัตถ์มีประมาณน้อย ที่บนต้นมากกว่า พระเจ้าข้า. พระพุทธองค์ตรัสตอบกลับว่า“ อย่างนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลายสิ่งที่เรารู้แล้วมิได้บอกเธอทั้งหลายมีมากก็เพราะเหตุไรเราจึงไม่บอก เพราะสิ่งนั้นไม่ประกอบด้วยประโยชน์ มิใช่พรหมจรรย์เบื้องต้นย่อมไม่เป็นไปเพื่อความหน่าย ความคลายกำหนัด ความดับ ความสงบ ความรู้ยิ่ง ความตรัสรู้นิพพาน เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่บอก”

ระบบความรู้ในพระพุทธศาสนาจึงมีเป้าหมายที่ชัดเจนคือเพื่อประโยชน์และความสุขโดยเน้นความรู้ที่ดับทุกข์ได้เป็นสำคัญ ดังนั้น พระพุทธองค์จึงไม่ทรงสนใจที่จะตอบคำถามทางอภิปรัชญาใด ๆ ที่ ไม่เป็นไปเพื่อประโยชน์ในการดับทุกข์ได้จริง

ระบบเครือข่ายความรู้ในยุคสมัยปัจจุบันนั้นมีอยู่หลากหลายแตกต่างกันไปในศาสตร์แต่ละด้านที่ค้นคว้าลงลึกเฉพาะแต่ในสาขาของตนจนเกิดเป็นความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านต่าง ๆ ขึ้นอย่างมากมายบนโลกใบนี้ แต่กลับเป็นที่น่าแปลกใจว่า แม้จะผ่านการพัฒนามาเป็นระยะเวลาที่ยาวนานแล้วก็ตาม มนุษย์ก็ยังคงจมติดอยู่ในกับดักความทุกข์ ความบีบคั้น ติดขัด คับข้องอยู่นั่นเอง มนุษย์จึงไม่ควรละเลยที่จะประเมินค่าในองค์ความรู้ต่าง ๆ ที่ตนได้เรียนรู้มาอย่างลึกซึ้งในแต่ละสาขาให้เป็นไปเฉพาะเพื่อประโยชน์สุขต่อมวลมนุษยชาติเท่านั้น โลกจึงจะประสบสันติสุขได้อย่างแท้จริง

ปรัชญาหลังนวยุคที่มุ่งพัฒนาคุณภาพชีวิต จึงน่าจะอยู่ในข่ายความรู้ที่พระพุทธเจ้าทรงกำชับให้แสวงหา