proposition of special character ประโยคตรรกะลักษณะพิเศษ

ผู้แต่ง : รวิช  ตาแก้ว

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

ประโยคตรรกะลักษณะพิเศษประกอบด้วย

1. ตีความของประธานว่ากระจาย หรือไม่กระจาย ด้วยคำว่า “ทุก” หรือ “บาง” (ถ้าพูดลอย ๆ ให้ถือว่าประธานกระจาย) ใส่คำ “เป็น” หรือ “ไม่เป็น” หลังประธานแล้วแต่กรณี แล้วใส่ส่วนที่เหลือในภาคแสดง เช่น สุนัขวิ่งเร็ว = สุนัขทุกตัวเป็นสิ่งวิ่งเร็ว คนที่นั่งใกล้ฉันไม่ยอมทำการบ้าน  = คนที่นั่งใกล้ฉันทุกคนไม่เป็นผู้ยอมทำการบ้าน วันนี้ฉันโชคดี = วันนี้เป็นวันที่ฉันโชคดี
2. “มีแต่…เท่านั้น” เข้าสูตร Only S are P ต้องเปลี่ยนเป็น All P are S เช่น มีแต่คนดีเท่านั้นที่ได้รับรางวัล หมายความว่าคนดีที่ไม่ได้รับรางวัลก็มี แต่ถ้าคนไหนได้รับรางวัล เราก็ตัดสินได้ว่าต้องเป็นคนดี เพราะฉะนั้นต้องแปลงเป็นว่า “คนได้รับรางวัลทุกคนเป็นคนดี”
3. “ชอบ” เช่น ฉันชอบกินทุเรียน หมายความว่า ทุเรียนเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่ฉันชอบกินเพราะฉะนั้นแปลงได้ 2 อย่าง คือ “ฉันเป็นผู้ชอบกินทุเรียน” และ “ทุเรียนทุกผล เป็นสิ่งที่ฉันชอบกิน” เวลาใช้ในรูปนิรนัย ต้องการรูปไหนก็เลือกใช้ได้ตามความต้องการ แต่ส่วนมาจะใช้รูปหลัง
4. “ไม่” ถ้าอยู่ในภาคแสดง ต้องย้ายมาอยู่กับตัวเชื่อม เพราะความหมายเหมือนกัน และถือว่าเป็นตำแหน่งประจำของมัน ถ้ามีความจำเป็นในรูปนิรนัยก็ให้อยู่ในภาคแสดงได้ เช่น นายแดงไม่ขยันอาจจะเขียนเป็นประโยคตรรกวิทยาได้ 2 อย่าง คือ นายแดงเป็นคนไม่ขยัน หรือนายแดงไม่เป็นคนขยัน อย่างหลังถือว่าปกติกว่าอย่างแรก แต่ถ้าปฏิเสธอยู่ในรูปประธานจะย้ายไปอยู่กับตัวเชื่อม หรือจากตัวเชื่อมจะย้ายมาอยู่กับประธานไม่ได้ เพราะความหมายไม่เหมือนกัน เช่น คนไม่รวยเป็นคนน่าสงสาร เราจะพูดว่า “คนไม่รวยเป็นคนน่าสงสาร” ไม่ได้ เพราะคนรวยอาจจะเป็นคนน่าสงสารหรือไม่ก็ได้ ยกเว้นการปฏิเสธประธานทั้งหมด เช่น “ไม่มีนักศึกษาคนใดเลยได้รับรางวัล” จะต้องเปลี่ยนเป็น “นักศึกษาทุกคนไม่เป็นผู้ได้รับรางวัล” แต่ “ผู้ไม่ใช่นักศึกษา เป็นผู้สนใจ” จะย้ายคำปฏิเสธมาที่ภาคแสดงไม่ได้ จะกลายเป็นพูดคนละเรื่องเสียเลย
5. สุภาษิต มีอยู่ 2 ชนิด คือ สุภาษิตสอน และสุภาษิตเตือน ถ้าเป็นสุภาษิตสอนย่อมเป็นความจริงทั่วไป ประธานจะกระจาย เช่น ความจริงเป็นสิ่งไม่ตาย ถ้าเป็นสุภาษิตเตือนไม่หมายความว่า ต้องเป็นคนเช่นนั้นเสมอไป แต่เตือนให้ระวังอาจจะเป็นเช่นนั้นได้ ประธานอาจจะไม่กระจาย เช่น ไก่งามเพราะขนคนงามเพราะแต่ง = ไก่บางตัวเป็นสัตว์งามเพราะขน คนบางคนเป็นผู้งามเพราะแต่ง
6. เมื่อมีการยกเว้นให้แปลงคำยกเว้นเป็นคำขยาย เช่น ปลาในบ่อตายหมดทุกตัว นอกจากปลาช่อน = ปลาในบ่อที่ไม่ใช่ปลาช่อนทุกตัว เป็นสิ่งตายม