rationalization  and  goodness  ปมเข้าข้างตัวเองกับการทำดี

ผู้แต่ง : รวิช  ตาแก้ว

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

“ปมเข้าข้าง” มีอาการชอบแก้ตัวเมื่อทำผิดทั้ง ๆ ที่รู้ว่าตนผิดจริง  โดยพยายามมหาเหตุผลมากลบเกลื่อนให้เห็นว่าจำเป็นต้องทำเช่นนั้นหรือมิฉะนั้นก็หาข้ออ้างต่าง ๆ นานาสร้างบรรยากาศให้รู้สึกว่าไม่ใช่เรื่องร้ายแรงอะไร

ผู้ที่มีปมชนิดนี้จะมีนิสัยชอบพูดโกหกเป็นประจำ  แม้เป็นเรื่องไม่จำเป็นและไม่น่าจะโกหกก็ยังโกหก  โดยตัวเองก็ไม่รู้เหมือนกันว่าจะโกหกไปทำไมแต่ก็โกหกไว้ก่อน  โดยปกติคนเราย่อมมีสัญชาตญาณป้องกันตัวอยู่  หากใครมากล่าวโทษโดยที่เราไม่รู้ว่าผิดจริง  เราย่อมมีปฏิบัติยาป้องกันตัวทันที

ปมที่มีความเข้มข้นระดับนี้ย่อมจะมีประโยชน์สำหรับการดำรงชีพอย่างปุถุชน  หากจะเป็นมหาบุรุษก็พึงขจัด  วิธีขจัดปมนี้ก็คือฝึกเป็นคนสู้ความจริงและอยู่ในความจริงเสมอ  หากพลั้งเผลอกล่าวเท็จหรือแก้ตัวพล่อย ๆ ออกไปครั้งใด  ให้รีบกลับไปคืนคำเสีย  แม้จะเป็นเรื่องเล็กน้อยก็ควรหาโอกาสคืนคำให้ได้  เป็นการลงโทษตัวเองและฝึกฝนตนเองจนกว่าจะชินแล้วก็ลืมเรื่องเก่าไปเสีย  มนุษย์เรามีความโน้มเอียงเช่นนี้ไม่มากก็น้อย  ทั้งนี้สืบเนื่องมาจากสัญชาตญาณป้องกันตัวเองเพื่อการอยู่รอด

แต่ทว่ามนุษย์เรามีสติปัญญา  จึงต้องให้สัญชาตญาณแสดงออกตามเหตุผล นั่นคือ  มีเหตุผลพิสูจน์ได้ว่าการกระทำของเรานั้นไม่ก้าวก่ายสิทธิของผู้อื่น  และไม่ขัดต่อความรับผิดชอบของเราในด้านอื่นๆ  เราจะสังเกตได้ว่าในกรณีพิพาททั้งหลายไม่ว่าในระดับบุคคล  ระดับนิติบุคคลและระดับชาติ  คู่กรณีต่างก็มีเหตุผลเข้าข้างตัวเองด้วยกันทั้งนั้น

การเดินขบวนที่บ้าคลั่งนั้น ผู้เดินขบวนมักมองไม่เห็นว่าตัวเองวางตัวไม่ถูกต้อง และอาจจะเรียกร้องสิ่งที่ผิดกติกาสังคม แต่ทว่ามีเหตุผลมากมายที่จะพิสูจน์ได้ว่า  พวกตนกำลังทำเพื่อมนุษยธรรมชาติและความเป็นธรรม  จึงเห็นได้ว่าการปล่อยให้มนุษย์เรามีจุดบกพร่องในแง่นี้กันมาก ๆ อาจจะก่อให้เกิดความหายนะอย่างคาดไม่ถึง

วิธีแก้ไขก็คือ  ให้ศึกษาปรัชญาแบบวางตัวเป็นกลาง  และศึกษาจริยศาสตร์แบบเข้าใจกันด้วยการเสวนา  จึงน่าจะมีการสอนและการเรียนปรัชญาและจริยศาสตร์ตามแนวดังกล่าวสำหรับบุคคลระดับต่าง ๆ อย่างพอเพียง