recreation  and  goodness  การพักผ่อนกับการทำดี

ผู้แต่ง : รวิช  ตาแก้ว

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

การพักผ่อนหย่อนใจมิได้หมายความว่าอยู่เฉย ๆ โดยไม่ทำอะไรเลย การอยู่เช่นนั้นจะทำให้เหนื่อยใจมากขึ้น การพักผ่อนหย่อนใจที่ถูกต้อง ได้แก่ การได้ทำอะไรที่ตนชอบโดยไม่ซ้ำกับงานที่ต้องทำเป็นประจำ  ทั้งผู้ใหญ่และเด็กต้องการพักผ่อนเช่นว่านี้เพื่อผ่อนคลายความเครียดทางประสาทที่ต้องถูกควบคุมให้ทำงานตามกำหนดการในชีวิตประจำวัน นาน ๆ ครั้งจึงควรผ่อนคลายโดยทำอะไรสักอย่างที่ไม่ต้องบังคับระบบประสาท  แต่ปล่อยให้ระบบประสาทดำเนินไปในทางที่มันอยากจะไป  ทั้งนี้จะต้องไม่ผิดจริยธรรมและกฎหมาย  เพื่อบรรลุเป้าหมายนี้

การเปลี่ยนสถานที่นับว่ามีส่วนสำคัญอยู่มากเพราะเหตุนี้เองเราจึงมีสถานที่สำหรับพักผ่อนหย่อนใจที่ถูกต้องตามกฎหมายหลายประเภท  ประเภทละหลายแห่งเลือกได้ตามฐานะทางการเงินและความต้องการของระบบประสาท ส่วนเรื่องความถูกต้องทางจริยธรรมและส่งเสริมจริยธรรมนั้น  เป็นเรื่องที่แต่ละคนจะต้องใช้วิจารณญาณตัดสินตามความเหมาะสมของวัยและสภาพชีวิต ถ้าให้เด็กตัดสินเลือกสถานที่พักผ่อนหย่อนใจเองเด็กมักจะเพ่งเล็งไปในทางตอบสนองความอยากรู้กมากกว่ามาตรการอื่น  เป็นหน้าที่ของผู้มีส่วนรับผิดชอบต้องช่วยกันชี้แจ้งแนะนำว่า  สถานที่พักผ่อนหย่อนใจเช่นไรมีคุณหรือโทษอย่างไรสำหรับวัยนั้น ๆ ของเด็ก

ตามปกติเจ้าของสถานที่พักผ่อนหย่อนใจมักจะคิดถึงผลกำไรของตนเป็นที่ตั้ง  การโฆษณาชวนเชื่อและการอนุญาตให้เข้าในสถานที่จึงมักจะไม่สู้คำนึงถึงผลทางจริยธรรมของผู้เข้ารับบริการ  เรื่องผิดศีลธรรมและจริยธรรมเป็นเรื่องที่ฝ่ายบริการคำนึงถึงผลทางจริยธรรมของผู้เข้ารับบริการ  เรื่องผิดศีลธรรมและจริยธรรมเป็นเรื่องที่ฝ่ายบริการคำนึงถึงน้อยที่สุด  แม้เรื่องผิดกฎหมายซึ่งเป็นเรื่องต้องเลี่ยงแต่สถานที่พักผ่อนหย่อนใจหลายแห่งก็ยอมเสี่ยงในบางโอกาส  จึงเป็นเรื่องที่ผู้มีส่วนรับผิดชอบทางจริยะทุกฝ่ายจะต้องร่วมมือกันสอดส่องและให้คำแนะนำที่มีประโยชน์เพื่อธำรงศีลธรรมและจริยธรรมไว้

การพักผ่อนหย่อนใจที่ดีที่สุดจะต้องมีการสร้างความรู้สึกประหลาดใจ (sense  of  wonder) นอกเหนือไปจากการคลายอารมณ์และประสาท ความประหลาดใจ คือ ความรู้สึกทึ่งและชื่นชมในความยิ่งใหญ่และความลึกลับของธรรมชาติ  ปล่อยใจให้สัมผัสและรวมตัวกับธรรมชาติ  สงบนิ่งในความหรรษาเช่นนั้นสักชั่วครู่หนึ่ง  การพักผ่อนหย่อนใจที่นับวันแต่ละเฟื่องขึ้นเรื่อย ๆ ก็คือการท่องเที่ยวซึ่งไม่มีขอบเขตกำหนด  กล่าวได้ว่าทั้งโลกคือสถานที่พักผ่อนหย่อนใจของนักท่องเที่ยว  ได้มีการคิดวางแผนถึงการท่องเที่ยวนอกโลกด้วยยานอาวกาศกันเสียด้วยซ้ำ

การท่องเที่ยวกลายเป็นบรรยากาศที่สำคัญยิ่งขึ้นต่อผลกระทบทางจริยธรรม  ผลกระทบเชิงบวกมีมาก อย่างเช่น นักท่องเที่ยวมีโอกาสอันประเสริฐยิ่งในการได้เรียนรู้ทุกอย่างที่อยากรู้  ได้สัมผัสทุกอย่างที่อยากจะสัมผัส  มีโฮกาสเปิดหูเปิดตาและเปิดใจสู่วัฒนธรรมและความเชื่อ  การปฏิบัติที่หลากหลาย  ช่วยให้เป็นคนมีวิจารณญาณและมีทางเลือกทำดีมีคุณธรรมที่สุขุมละเอียดอ่อนมากยิ่ง ๆ ขึ้น

แต่ผลกระทบทางลบก็มีไม่น้อยสำหรับผู้ที่ไม่อาจยับยั้งชั่งใจควบคุมกิเลสตัณหาที่ครอบงำอยู่ทั้งที่รู้ตัวและไม่รู้ตัว  ทั้งนี้ก็เพราะการท่องเที่ยวไปสู่ท้องที่ที่มีวัฒนธรรมความเชื่อถือผิดแผกไปจากถิ่นเดิมของตนประกอบทั้งการไปอยู่ในสถานที่ที่ไม่มีใครรู้จัก  ความละอายใจและความกลัวเสียหน้าย่อมจะลดลงจนอาจจะถึงระดับศูนย์  การตัดสินใจฝืนมโนธรรมทำชั่วจึงทำได้ง่ายขึ้น  และตัวเลือกแห่งการประพฤติก็เพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ  นักท่องเที่ยวที่รักความดีพึงสังวรในเรื่องนี้  และพยายามแปรการท่องเที่ยวให้เกิดคุณแทนเกิดโทษทั้งต่อตัวเองและสังคม