scientific method, origin of กำเนิดของวิธีการวิทยาศาสตร์

ผู้แต่ง : ศุภชัย  ศรีศิริรุ่ง

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

ความสนใจไสยศาสตร์และโหราศาสตร์ ซึ่งฟักตัวในยุคกลาง และกลายเป็นขบวนการอย่างออกหน้าออกตาในสมัยฟื้นฟู ดังที่เราได้เห็นมาแล้ว  เป็นปัจจัยให้มีการค้นพบข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ทีละน้อย ๆ โดยไม่รู้ตัว  เมื่อข้อมูลทางวิทยาศาสตร์มีมากขึ้น  ก็จะมีนักคิดล้ำยุคบางคนต้องการจะรวบรวมขึ้นเพื่อเตรียมแยกตัวเป็นอิสระ  อย่างไรก็ตามในระยะแรก ๆ ก็ยังมีไสยศาสตร์ปะปนอยู่บ้าง  แต่ก็ค่อย ๆ ลดน้อยลงจนหมดสิ้นไปกับกาลเวลา (มีผู้คิดว่าแม้ในปัจจุบันก็ยังไม่หมดสิ้นอย่างจริงจัง)  ทั้งนี้ย่อมเป็นไปตามครรลองแห่งกระแสความคิดของมนุษย์  ซึ่งไม่สู้จะเปลี่ยนแปลงอะไรปุบปับกระทันหันทุกด้านพร้อมกัน  แต่จะค่อย ๆ สำนึกได้ทีละแง่ทีละด้านจนหมดทุกด้านในที่สุดจนได้  ขบวนการนี้นำหน้าโดยขบวนการฟื้นฟูกฎของโลก ดังเราได้เพิ่งพิจารณากันจบลง  ต่อจากนี้ก็ถือว่าเป็นกลุ่มก่อตั้งขบวนการวิทยาศาสตร์อย่างแท้จริง  ซึ่งจะมุ่งหน้าแสวงหาวิธีการวิทยาศาสตร์เป็นเป้าหมายสำคัญ  จึงขอเรียกกลุ่มก่อตั้งนี้ว่า ขบวนการแสวงหาวิธีการวิทยาศาสตร์

บ่อเกิดหรือต้นตอของขบวนการนี้อาจจะสืบไปได้ถึงปี ค.ศ.1085  อันเป็นปีที่ชาวคริสต์สามารถยึดเมืองโตเลโดได้จากชาวมุสลิมในสงครามครูเสด  เมืองนี้ได้ตกเป็นของฝ่ายมุสลิมไปตั้งแต่ปี ค.ศ.712  ต่อจากนั้นชาวมุสลิมได้พัฒนาเป็นศูนย์การค้าและศูนย์รวมศิลปวัฒนธรรมอิสลาม  ครั้นยึดกลับคืนมาได้ชาวคริสต์ที่กระหายความรู้ก็พากันดั้นด้นมาหาความรู้ด้านต่าง ๆ  อาร์ชบีชอพ รามอนแห่งโตเลโด (Ramon de Toledo)  ตอบสนองความต้องการโดยตั้งสำนักแปลตำราจากภาษาต่าง ๆ เช่น จากภาษาอาหรับและภาษาฮีบรูเป็นภาษาละติน  เพื่อใช้เป็นคู่มือศึกษาได้ทั่วยุโรป  สำนักนี้จึงเป็นที่ชุมนุมของนักแปล  เช่น  เกราร์โดแห่งเครโมนา (อต. Gerardo di Cremona 1114-87) แปล อัลมาเกสต์ (Almagest) ภาษาอาหรับ อันเป็นงานดาราศาสตร์ของทาเลอมิ  และแปลวิชาการภาษาอาหรับอีกประมาณ 80 เรื่อง

ศูนย์แปลแห่งที่สองอยู่บนเกาะซิซิลีทางภาคใต้ของอิตาลี  ซึ่งตกเป็นของชาวมุสลิมตั้งแต่ปี ค.ศ.961  ที่นี่นอกจากมีชาวมุสลิมและชาวยิวแล้ว  ยังมีชาวกรีกด้วย  เพราะชาวกรีกมาตั้งอาณานิคมตั้งแต่สมัยกรีกรุ่งเรืองแล้ว  จึงมีต้นฉบับภาษากรีกด้วย   ชาวคริสต์ยึดคืนได้ในปี ค.ศ.1091  อาร์ชบีชอพแห่งซิซิลีตั้งสำนักแปลงานวิชาการจากภาษาอาหรับ  ยิว และกรีก  เป็นภาษาละตินเช่นกัน  นักแปลที่สำคัญมี  เลโอนาร์โดแห่งปีซา (อต. Leonardo di Pisa)  ซึ่งแปลงานคณิตศาสตร์จากภาษาอาหรับและต่อมาก็เขียนเองด้วย

นอกจากนั้นก็มีอีกหลายท่านแปลงานของแอเริสทาเทิลจนครบ  งานด้านไสยศาสตร์ก็มีผู้แปลอย่างกว้างขวางจากภาษาอาหรับและภาษาฮีบรู  และคงจะแพร่หลายเร็วยิ่งกว่าวิชาการอื่น ๆ เพราะความสนใจอยู่ในอันดับ 1 ของวงวิชาการ   สันตะปาปาจอห์นที่ 22  ออกประกาศห้ามสอนและปฏิบัติไสยศาสตร์  แต่ก็คงมีผู้ลักลอบเล่นกันต่อไปในนามของอัลเคมี  ซึ่งนำไปสู่การพบสารเคมีหลายชนิด  เช่น  แอลกอฮอล์  ปรอท  เป็นต้น  ในที่สุดขบวนการแสวงหาวิธีการวิทยาศาสตร์ก็เกิดขึ้น  เราจะพิจารณาการค้นพบของผู้อยู่ในขบวนการนี้เป็นรายบุคคลดังต่อไปนี้