Spinoza on anthropological theology สเผอโนว์กับเทววิทยาเชิงมนุษยสัณฐาน

ผู้แต่ง : รวิช  ตาแก้ว

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

สเผอโนว์เสนอว่าด้วยเทววิทยาเชิงมนุษยสัณฐาน

(1)  พระเจ้ายังไม่สมบูรณ์ เพราะยังมีความต้องการ

(2)  เมื่อยอมรับว่ามีการกปัจจัย (efficient cause) ก็จะถามได้เรื่อย ๆ ไปว่า อะไรเป็นสาเหตุ ที่สุดเมื่อตอบไม่ได้ก็ต้องหันเข้าพึ่งน้ำพระทัยของพระเจ้า  ประหนึ่งว่าเป็นประการสุดท้าย  มิฉะนั้นก็ไปไม่รอด

(3)  กล่าวหาผู้ไม่ยอมรับรู้ ข้อ (2) ข้างต้น ว่าเป็นคนนอกรีต (heretic), ทรยศเทพ (impious)  เพราะรู้ว่าถ้ารู้เรื่องจริง ๆ แล้วตนเองจะหมดความเป็นตัวของตัวเอง  จึงหวงแหนนักและพยายามให้เหตุผลนี้ศักดิ์สิทธิ์อยู่เสมอ

(4) เข้าใจทุกอย่างตามทรรศนะของตน โดยเอาผลประโยชน์ตนเป็นที่ตั้ง เช่น เรื่องเจตนาดี(good will)  ระเบียบกับความวุ่นวาย(order and confusion)  ความร้อนกับความหนาว(heat and cold)  ความงามกับความขี้เหล่(beauty and deformity)  นีเคิลสันชี้แจงว่า “มโนคติเหล่านี้เปิดเผยให้เห็นธรรมชาติของมนุษย์ยิ่งกว่าจะเปิดเผยให้เห็นธรรมชาติของพระเจ้า  เป็นการระบายอารมณ์ของมนุษย์ออกมา  มนุษย์ไม่รู้ถึงความสัมพันธ์อันจำเป็นระหว่าง 2 เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ  จึงเกิดความกลัวและความหวังขึ้นอย่างง่ายดาย  มนุษย์คิดว่าเหตุการณ์ทั้งหลายย่อมมุ่งสู่ประโยชน์แก่ตนหรือมิฉะนั้นก็มุ่งร้ายต่อตน  พวกเขาโยนการมุ่งดีหรือมุ่งร้ายดังกล่าวนี้ให้เป็นผลจากอำนาจเหนือธรรมชาติ  ซึ่งความจริงนั้นพวกเขาเองแหละจินตนาขึ้นมา  การปฏิบัติศาสนกิจได้ถูกจัดฉากขึ้นมาเพื่อยืนยันว่ามีอำนาจดังกล่าวในรูปแบบของมนุษยสัณฐาน”