Teilhard  de Chatdin  and Theistic  existentialism 

เตยารด์  เดอ  ชาร์แดง กับ อัตถิภาวนิยมแบบเทวะ

ผู้แต่ง : กันต์สินี  สมิตพันธ์

ผู้ปรับแก้ : กีรติ  บุญเจือ

เตยารด์  เดอ  ชาร์แดง (1881-1955)  เป็นบาทหลวงคณะเยซูอิตของคริสตศาสนานิกายคาทอลิก  มีความรอบรู้ทั้งทางปรัชญา  ศาสนา  และวิทยาศาสตร์  นับเป็นคนแรกที่นำเอาทฤษฎีวิวัฒนาการของวิทยาศาสตร์ไปใช้อธิบายคริสตศาสนา  ในแง่นี้จึงได้ชื่อลักธิว่า  วิวัฒนาการนิยมแบบเทวะ (Theistic  evolutionism) วิธีการดังกล่าวนี้ได้เคยเกิดขึ้นแล้วในประวัติศาสตร์ของคริสตศาสนา  ที่นับว่าสำคัญ  ก็คือ  เซนต์ออเกิสทีน  ใช้ปรัชญาของเพลโทว์อธิบายคริสตศาสนาจนได้ปรัชญาปิตาจารย์  แบบที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางที่สุดมาชั่วระยะเวลาหนึ่ง  โทมัส  อไควเนิส  ใช้ปรัชญาของแอร์เริสทาทเถิล อธิบายคริสตศาสนาจนได้ปรัชญาอัสสมาจารย์แบบที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางที่สุดมาจนเกือบถึงปัจจุบัน

เตยารด์พบว่า  ปรัชญาของเพลโทว์และของแอร์เริสทาทเถิล ล้าสมัยมากแล้วในทิวทรรศน์  (perspective)  ของวิทยาศาสตร์ปัจจุบัน  เตยารด์สนใจเป็นพิเศษในการค้นคว้าเรื่องวิวัฒนาการ  ซึ่งสร้างปัญหาให้มากมายแก่วิธีอธบายคริสตศาสนาแบบเก่า  ในที่สุดก็พบหลักการว่า  จะต้องรู้จักแยกแก่นออกจากเปลือกถ้ามัวแต่เสียดายเปลือกจะเสียแก่น  ถ้าอย่ากจะรักษาแก่นต้องไม่เสียดายเปลือก  เตยารด์จึงถอดเปลือกของคริสตศาสนาอันได้แก่ปรัชญาเก่าแก่อันล้าสมัยออก  แล้วหุ้มเปลือกใหม่ที่เหมาะสมกับสมัยเข้าแทน  วิธีการปรับปรุงคริสตศาสนาแบบนี้ได้ชื่อลัทธิว่า  อัสสมาจารย์นิยมใหม่  (neo – scholasticism)

เมื่อเตยารด์ใช้วิธีการดังกล่าวข้างต้นกับมนุษย์แล้ว  ก็บอกว่าแก่นแท้ของมนุษย์ก็คือ  ปัจเจกบุคคลหรืออัตถิภาวะ  ซึ่งแต่ละคนจะต้องรับผิดชอบในการผลักดันให้สูงส่งขึ้นสุดความสามารถ  ในขอบข่ายแห่งเสรีภาพซึ่งแต่ละคนมีอยู่  ในแง่นี้ความคิดของเตยารด์จึงได้ชื่อลัทธิว่า  อัตถิภาวนิยม  และเนื่องจากเตยารด์เห็นว่า  การศรัทธาต่อพระเจ้าทำให้มนุษย์มีเสรีภาพในการเลือกสูงขึ้นอย่างมากจึงจัดอยู่ในประเภท  อัตถิภาวนิยมแบบเทวะ  (Theistic  existentialism)

ไม่ว่าจะพิจารณาเตยารด์  เดอ  ชาร์แดงในแง่นักวิวัฒนาการนิยมแบบเทวะ  หรือนักอัสสมาจารย์นิยมใหม่  หรือนักอันถิภาวนิยมแบบเทวะ  ต้องนับว่าเตยารด์เป็นนักคิดชั้นนำ  ถ้าจะถือว่าซาตร์เป็นนักอัตถิภาวนิยมแบบ อเทวะ ที่มีอิทธิพลกว้างขวางที่สุด  ผู้เขียนก็ขอยืนยันว่าเตยารด์  เดอ  ชาร์แดงเป็นนักอัตถิภาวนิยมแบบเทวะที่มีอิทธิพลกว้างขวางที่สุดเช่นกัน  ผู้จัดพิมพ์หนังสือ  An  Introduction to Teilhard de Chardin ของ  N.M.  Wilders  กล้ายืนยันว่า  หนังสือตัวบทของเตยารด์ที่แปลออกเป็นภาษาอังกฤษนั้นจำหน่ายได้กว่าล้านเล่มแล้วในปี ค.ศ. 1968  นี่นับเฉพาะฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษ  แต่ทว่าผู้จัดพิมพ์ยังยืนยันต่อไปว่าหนังสือตัวบทของเตยารด์มีผู้แปลเป็นภาษาที่มีอารยธรรมแล้วทุกภาษา  รวมทั้งภาษารุสเซียและภาษาญี่ปุ่น

อ่าน Pierre,Teilhard de Chardin