Thales and network เธลิสกับเครือข่าย

ผู้แต่ง : เมธา  หริมเทพาธิป

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

เธลิสและผู้เริ่มปลูกฝังความเชื่อเรื่องระบบเครือข่ายครบวงจร 3 (คือ ระบบเครือข่ายในเอกภพ ในปัญญามนุษย์ และในภาษาอุดมคติ)  เป็นผู้ทำปฏิกิริยาต่อกระบวนทัศน์ดึกดำบรรพ์ ซึ่งเชื่อในความไม่มีระบบเครือข่ายกันทั่วไป  ต่อมาความคิดที่ว่าไม่มีระบบเครือข่ายก็ผุดขึ้นประปราย  แต่ไม่เป็นล่ำเป็นสัน จนถึงเดการ์ต  ผู้สงสัยในระบบเครือข่ายในปัญญาอย่างเป็นวิธีการ  แต่ทว่าสงสัยอย่างจริงจังในเนื้อหาปรัชญา และพบว่าคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ก่อหวอดความสงสัยในระบบเครือข่ายของเอกภพอย่างจริงจัง

อแนกซีแมนเดอร์ (Anaximander ก.ค.ศ. 610-546) ศิษย์ของเธลิสได้ประนีประนอมกลีภพ (chaos) กับเอกภพ (cosmos) โดยชี้ให้เห็นว่า เอกภพเกิดจากกลีภพ ด้วยกระบวนการข้นตัว  และเอกภพก็กลายเป็นกลีภพได้ด้วยกระบวนการจางตัว ปฐมฐาตุของอแนกซีแมนเดอร์มีสภาพเป็นกลีภพคือ เป็นเนื้อสารที่ไม่มีคุณสมบัติชี้บ่งว่าเป็นอะไรเลย (formless , indefinite) จึงไม่มีกฎเกณฑ์ใด ๆ ทั้งสิ้นในตัวนอกจากความไม่มีกฎเกณฑ์  จนกว่าจะเข้มข้นขึ้นจนมีคุณสมบัติขึ้น จึงเริ่มมีกฎเกณฑ์ในตัว  การที่สารไร้รูปนี้มีปริมาณไม่รู้จบ (boundless, infinite) ก็ชี้บ่งว่าอยู่นอกเครือข่ายไว้ให้คิดต่อจนถึงปัจจุบัน

กลุ่มซาฟิสท์ (Sophists) ยากที่จะนิยามว่าเป็นกลุ่มอะไร และมีความคิดร่วมอย่างไร เพราะไม่เคยรวมกลุ่มกันเลย นิยามจึงขึ้นอยู่กับว่าจะนับใครอยู่ในกลุ่มนี้บ้าง  บางคนก็นับซาเครอทิสอยู่ในกลุ่มซาฟิสท์ด้วย  ทำให้นิยามต้องเปลี่ยนไปจากเดิมมาก  ในแง่ของระบบเครือข่ายนั้น พอจะสรุปได้ ซาฟิสท์โดยทั่วไปไม่สงสัยในระบบเครือข่ายของเอกภพ ไม่สงสัยในระบบเครือข่ายในปัญญาเฉพาะบุคคล ไม่สงสัยในระบบเครือข่ายของภาษาอุดมคติ (หากขัดเกลาจากภาษาสามัญได้สำเร็จ) ส่วนที่ซาฟิสท์ข้องใจคือความประสานกันของระบบเครือข่ายทั้ง 3 วงจร  ส่วนจะไม่เชื่อแค่ไหนและเชื่อแค่ไหนเป็นความคิดเฉพาะตัวของซาฟิสท์แต่ละท่าน  เช่นภาษาสามัญแสดงความเชื่อผิด ๆ ว่าสามารถแสดงระบบเครือข่ายของโลกและของปัญญาร่วมของมนุษยชาติ  วาทศิลป์แสดงระบบเครือข่ายของบุคคลที่ใช้ล้มความเชื่อผิด ๆ เหล่านั้นได้  และใช้หลอกให้คนเชื่อว่าตนมีระบบเครือข่ายที่ดีได้  ตรรกวิทยา (สำหรับซาฟิสท์บางคน) เป็นแนวร่วมของคนกลุ่มหนึ่งที่ยอมรับเกณฑ์ร่วมในเครือข่ายบุคคล  แนวร่วมที่ใช้ได้กับคนกลุ่มหนึ่ง อาจจะไม่มีผลในกลุ่มอื่น ๆ ก็ได้ ชาววิมัตินิยม (Sceptics) คือ ผู้ลุ้นลัทธิซาฟิสท์จนสุดขั้วนั่นเอง

ลัทธินามนิยม (Nominalism) ในยุคกลางคิดว่าระบบเครือข่ายไม่มีในเอกภพ มีแต่ในปัญญามนุษย์ที่สร้างระบบเครือข่ายได้ตรงกันและสามารถสร้างภาษาอุดมคติให้สื่อได้ตรงกับความคิด แต่บางคนก็ว่ามีแต่ในความคิด เพราะภาษาอุดมคติจริง ๆ ไม่มีจึงได้ชื่อว่าลัทธิมโนภาพนิยม (Conceptualism)