ราชบัณฑิตเสวนา (89)

กีรติ บุญเจือ ราชบัณฑิต

สหวิทยาการ/ราชปรัชญา

สหวิทยาการในสมเด็จพระเทพฯสืบสาวประวัติได้ว่าเริ่มก่อหวอดณวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2547 อันเป็นวันระลึกครบ 70 ปีแห่งการสถาปนาราชบัณฑิตยสถาน ในที่ประชุมราชบัณฑิตได้มีผู้เสนอให้ทำอะไรสักอย่างที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมและเป็นมงคลแก่สถาบัน นายแพทย์ยงยุทธ์วัชรดุลย์ได้เสนอโครงการสหวิทยาการ ซึ่งที่ประชุมเห็นด้วยและให้ดำเนินงานได้  3 ปีต่อมาคือวันที่31 มีนาคม พ.ศ.2550 นายแพทย์ยงยุทธ์ได้นำคณะกรรมการเข้าเฝ้าสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีเพื่อถวายรายงานเนื่องจากทรงสนพระราชหฤทัยในโครงการ และณวันนั้นเองทรงรับเป็นโครงการในพระราชูปถัมภ์ งานจึงได้รับความสนใจจากทุกภาคส่วนเข้ามาร่วมโครงการจนครอบคลุมทุกภาคของประเทศ ตัวผมเองเพิ่งได้รับเชิญเข้ามาเป็นวิทยากรในวันฉัตรมงคลปีนี้(วันที่ 6 เมษายน พ.ศ.2558)และได้รับเชิญให้ทำหน้าที่ครั้งแรกเป็นวิทยากรหลัก (keynote speaker)ในงานประชุมวิชาการนานาชาติ วันที่ 3 มิถุนายน 2558 ณอาคารอิมแพ็คฟอรั่ม เมืองทองธานี จังหวัดนนทบุรี เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีในโอกาสฉลองพระชนมายุ 5รอบ

ผมได้เสนอให้ใช้ปรัชญาเป็นกาวประสานเนื้อหาวิชาการเข้าด้วยกันแบบน้ำตาลในกระยาสารทที่ยังรักษาสภาพของส่วนผสมแต่ละอย่าง แต่เมื่อเคี้ยวแล้วก็ได้รสกระยาสารท จึงได้ชื่อว่าเป็น interdisciplinary knowledge มิฉะนั้นก็จะเป็นแค่ multidisciplinary (ขนมชั้น) หรือ transdisciplinary(ปาท่องโก๋)  อนึ่งปรัชญาที่จะนำเข้ามาใช้ในสหวิทยาการนั้น มิใช่ว่าปรัชญาใดก็ใช้ได้เหมือนกัน ไม่เหมือนกันครับ เพราะมีปรัชญาที่มุ่งแต่จะรื้อทำลาย (deconstructionism) มีปรัชญาที่มุ่งอนุรักษ์อย่างเถรตรงจนขยับเขยื้อนตัวไม่ได้เลย(logocentrism)เพราะมีโครงสร้างกำกับทุกกระเบียดนิ้ว จึงต้องใช้ทางสายกลางเลือกเฟ้นเฉพาะปรัชญาที่นำไปสู่เป้าหมายที่เกิดประโยชน์สูงสุดแก่สังคมมนุษย์โดยทั่วไป(utilitarianism) ถ้าเดินตามนโยบายนี้ประโยชน์สูงสุดก็ยังถกเถียงกันไม่ตกฟากว่าจะถือประโยชน์สูงสุดของคนกลุ่มไหนเป็นหลัก จึงต้องเลือกกันต่อไป ขออนุญาตตะล่อมเข้าประโยชน์สูงสุดตามพระเจตนาของพระเทพฯอันได้แก่การพัฒนาคุณภาพชีวิตที่บันดาลความสุขแก่มหาประชาชนชาวสยาม เป็นการบูรณาการนโยบายสหวิทยาการของสมเด็จพระเทพฯกับพระปฐมบรมราชโองการของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ออกมาเป็นเป้าหมายของชีวิตอันพึงประสงค์ตามพระราชปณิธาน ในการหาความสุขจากการสร้างสรรค์ ปรับตัว ร่วมมือ และแสวงหา จะเป็นมงคลให้ได้ความสุขจนสามารถแบ่งปันความสุขแก่ผู้อื่นได้

สหวิทยาการคือบูรณาการความรู้ทั้งหมดเพื่อความสุขของมนุษย์ ส่วนราชปรัชญาไทย(the Thai Royal Philosophy) คือบูรณาการปรัชญาของมหาธีรราชไทย2พระองค์เป็นสหวิทยาการต้นแบบเพื่อยังความสุขตามพระปฐมบรมราชโองการว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรมเพื่อประโยชน์สุขของมหาประชาชนชาวสยาม”