ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท (27)

ปรัชญาพ่อแผ่นดิน

            ฟันธงได้เลยว่า พ่อแผ่นดินของเราทรงมีปรัชญาและทรงใช้ปรัชญาทั้ง 7 ความหมาาย คือ คำคม ความคิดแปลกๆ เป้าหมาย วิธีการ ความคิดใหม่ ความคิดใหม่ในปรัชญาตะวันตก และ ปรัชญาบริสุทธ์ที่แสดงออกเป็นกระบวนทรรศน์  และทรงใช้ถึงระดับคุณภาพสูงสุดของแต่ละประเภท

            ถ้าเช่นนั้นก็ต้องมาวิเคราะห์เพื่อดูกันว่า ปรัชญาบริสุทธิ์ นั้นมีอะไรบ้าง และมีคุณภาพอย่างไรกันบ้าง

แม้ปรัชญาบริสุทธิ์จะเป็นผลผลิตของปัญญาของแต่ละคนโดยเฉพาะอย่างอิสระ แต่สิ่งแวดล้อมก็อดมีอิทธิพลไม่ได้ เพราะสัญชาติญาณปลอดภัยไว้ก่อน ย่อมสั่งให้เอาสิบเบี้ยใกล้มือไว้ก่อน ต่อไปเมื่อพบอะไรที่ดีกว่าแน่ๆก็อาจจะปรับเปลี่ยนได้ ดังนั้นแม้กระบวนทรรศน์จะเป็นไปอย่างนานาจิตตังอย่างไรก็ตาม ผู้มีปัญญาหลักแหลมก็พอจะวิเคราะห์แล้วก็สังเคราะห์จัดเข้ากลุ่มกันได้เป็น 5 กลุ่มเรียกว่า 5 กระบวนทรรศน์ของมนุษยชาติ คือ

1. กระบวนทรรศน์ดึกดำบรรพ์ เชื่อมั่นในน้ำพระทัยเบื้องบนเป็นเกณฑ์ความจริงภายใน และผลผลิตเป็นความเชื่อมั่นว่ามีความเป็นจริงภายนอก อันได้แก่ตัวผู้คิดเอง มีเบื้องบน และทุกสิ่งในประสบการณ์
2. กระบวนทรรศน์โบราณ เชื่อมั่นในกฎเกณฑ์ตามที่เจ้าสำนักและผู้น่าเชื่อถือกำหนด ยกขึ้นเป็นเกณฑ์ความจริงของตน ส่วนผลิตผลจากความจริงภายในจะเป็นความเชื่อมั่นว่ามีความเป็นจริงภายนอกที่มีกฎเกณฑ์กำกับทุกกระเบียดนิ้ว
3. กระบวนทรรศน์ยุคกลาง เชื่อมั่นในศรัทธาของตนเป็นเกณฑ์ความจริงและเป็นศรัทธาที่ระบุว่าความสุขในโลกหน้าเท่านั้นที่มีค่า นอกนั้นควรเสียสละหมด อันตรายมากหากเชื่อว่าต้องทำลายผู้อื่นทั้งหมดที่ไม่เห็นด้วยกับศรัทธาของตนด้วยความเสียสละดังกล่าว มิฉะนั้นก็ไม่เป็นอันตรายแก่ใคร ปล่อยให้เป็นเรื่องส่วนตัวได้
4. กระบวนทรรศน์นวยุค เชื่อมั่นในวิธีการวิทยาศาสตร์ว่าให้ความจริงภายใน ซึ่งใช้ตัดสินความเป็นจริงภายนอกทั้งหมดว่ามีจริงหรือไม่
5. กระบวนทรรศน์หลังนวยุค เชื่อมั่นในการพัฒนาคุณภาพ (ในตัวมนุษย์เรียกว่าพัฒนาคุณภาพชีวิต) อันเป็นเกณฑ์ความจริงภายในปัญญา และเป็นเกณฑ์ภายนอกตั้งแต่ความเป็นจริงที่พัฒนา การตัดสินคุณค่าต่างๆ เช่น ความดี ความงาม

หมายเหตุ ความเป็นจริง (reality) หมายถึงทุกสิ่งที่มีจริงภายนอกปัญญา ที่วิชาอภิปรัชญา (metaphysics) ศึกษาว่าเป็นอะไรอย่างรวมๆ ส่วนความจริง (truth) คือ คุณสมบัติของความรู้ภายในปัญญาที่เชื่อว่าตรงกับความเป็นจริงภายนอกด้วยเกณฑ์ที่ปัญญาของแต่ละคนรับเป็นเกณฑ์ของตน ถ้าไม่เข้าเกณฑ์ก็ตัดสินว่าไม่จริง ถ้าไม่แน่ว่าจริงหรือไม่ก็ไม่ตัดสิน แม้ผู้บอกว่าตนสงสัยทุกเรื่องก็ย่อมมีเกณฑ์ของตน มิฉะนั้นจะตัดสินไม่ได้ว่าสงสัย วิชาญาณปรัชญา (epistemology) สนใจศึกษาประเด็นนี้ เมื่อเอา 2 สาขานี้รวมกันเข้าก็เรียกว่าวิชาปรัชญาบริสุทธิ์ (pure philosophy) ซึ่งแสดงออกเป็นกระบวนทรรศน์ 5  เมื่อเอาปรัชญาบริสุทธิ์หรือกระบวนทรรศน์ใดกระบวนทรรศน์หนึ่งไปตัดสินเรื่องใดของความรู้อื่นๆ ก็จะได้ ปรัชญาประยุกต์ (applied philosophy) ของวิชานั้นๆ