ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอปท.เพื่อประโยชน์สุข… (5)

ศาสตราจารย์กีรติ บุญเจือ

สุขอย่างไร จึงเทิดไท้องค์ราชัน
เราได้เริ่มการศึกษาของเราจากพระปฐมบรมราชโองการว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขของมวลมหาประชาชนชาวสยาม” และต่อมาพระองค์ได้ทรงพระราชทานนโยบายเศรษฐกิจพอเพียงเป็นวิถีสู่ความสุข ทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงอาจจะขยายความและต่อยอดได้ในหลายด้านต่างๆกัน ในด้านปรัชญาก็ได้ด้วย ผมใคร่จะขอเสนอด้านปรัชญาที่ผมสนใจ จึงเรียกได้ว่าปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่การทำดีมีสุข เพื่อมีส่วนร่วมเชิญชวนมหาประชาชนให้รวมแรงรวมใจกันดำเนินชีวิตตามรอยพระยุคลบาทจนมีความสุขได้ตามพระราชปณิธาน แต่…จะทำอย่างไรกันดีเล่า ขออนุญาตวิเคราะห์ด้วยความรู้ปรัชญาเท่าที่ผมสามารถเข้าใจ ดังต่อไปนี้
ความสุขแท้ของมนุษย์อยู่ที่ได้ทำตามสัญชาตญาณปัญญาอันได้แก่การพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยการสร้างสรรค์ ปรับตัว ร่วมมือ และแสวงหา
สร้างสรรค์(creative)ได้แก่การทำอะไรก็ได้ที่เชื่อได้ว่าปราชญ์โดยทั่วไปสรรเสริญว่านำความสุขสงบร่มเย็นแก่มวลมหาประชาชนชาวสยาม เป็นการฝากการทำดีไว้ในสังคม ไหนๆก็เกิดมาบนผืนแผ่นดินไทยกับเขาแล้วชาติหนึ่ง ทำอะไรให้คนสรรเสริญฝากไว้สักอย่างไม่ได้ให้รู้ไป คนเหล่านี้ที่ได้ชื่อว่าเป็นบัวเหนือน้ำ คนต่อมคุณธรรมแตก ภูมิใจได้ว่าไม่เสียชาติเกิด เขาทำให้คนอื่นมีความสุข ส่วนตัวเขาเองได้พัฒนาคุณภาพชีวิต เขามีความสุขสงบอย่างลึกซึ้งและภูมิใจในความสำเร็จของเขาที่ได้ชนะอุปสรรค เดินตามสัญชาตญาณปัญญา เป็นความสุขแท้บริสุทธิ์ตามความเป็นจริงของมนุษย์
ปรับตัว(adaptive)การสร้างสรรค์ย่อมทำด้วยความหวังดี เพื่อความสุขของมวลมหาประชาชนและเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต กระนั้นก็ดีมันอาจจะกระทบกระทั่งการทำดีของผู้อื่นโดยคาดไม่ถึง ผู้ตั้งใจสร้างสรรค์ไม่พึงเสียกำลังใจและท้อถอย แต่ให้ตั้งใจแก้ปัญหาแบบบัวไม่ให้ช้ำน้ำไม่ให้ขุ่น หากได้นัดปรึกษาหารือเพื่อเปิดใจกว้างรับฟังกันจนกำหนดแบ่งขอบข่ายรับผิดชอบอย่างน่าพอใจทั้ง2ฝ่ายได้ก็นับว่าดีเยี่ยม เพราะถ้าแข่งขันกัน 1+1จะได้ไม่ถึง2 ถ้ากำหนดแบ่งส่วนความรับผิดชอบกันอย่างชัดเจนเป็นที่พอใจทั้ง2ฝ่ายได้ 1+1=2

ร่วมมือ( collaborative)แต่จะเยี่ยมมากขึ้นหากสามารถดึงเข้ามาร่วมมือร่วมแรงร่วมใจกันเป็นงานชิ้นเดียวที่ไม่คิดเอาเปรียบกัน 1+1 จะมากกว่า 2
แสวงหา(inquisitive) เมื่อชีวิตเรียบร้อยมีความสุขกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตโดยสร้างสรรค์ ปรับตัว และร่วมมือแล้ว จิตใจมีคุณภาพพอถึงขั้นที่จะแสวงหาอะไรที่สูงขึ้นไป ตอนนี้เขาจะหันมาสนใจศาสนาอย่างมีคุณภาพ เรื่องนี้ต้องขยาย