Althusius, Johann โยฮันน์ อัลธูซีอุส
ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
โยฮันน์ อัลธูซีอุส (Johann Althusius 1557-1638)เกิด ณ เมืองดีเดนเฮาเซน (Diedenhausen) เรียนและสอนกฎหมายที่มหาวิทยาลัยเฮอร์บอร์น (Herborn) ตั้งแต่ปี 1604 ได้เป็นกรรมการเมืองเอมเดน (Emden) จนตลอดชีพ พยายามใช้ความรู้ความสามารถทุกอย่างเพื่อป้องกันสิทธิของเมืองเอมเดนตามหลักการของลัทธิแคลวิน ซึ่งตนและชาวเมืองส่วนมากเลื่อมใสอยู่ เพื่อต่อต้านอำนาจเจ้านครเยอรมันซึ่งจำนวนมากขณะนั้นแสวงหาวิธีรวบรัดอำนาจเพื่อตั้งตัวเป็นกษัตริย์ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช เช่นเดียวกับกษัตริย์ทั้งหลายในยุโรปขณะนั้น นั่นคือเกิดการต่อต้านอำนาจกันและกันในกลุ่มรัฐนิกายโปรเตสแตนต์
ปรัชญาการเมือง อัลธูซีอุส ให้หลักสัญญาประชาคม โดยเริ่มวิเคราะห์ประเภทของประชาคม (community) เริ่มจากครอบครัวซึ่งเป็นประชาคมพื้นฐานของสังคม ครอบครัวรวมกลุ่มกันเป็นหุ้นส่วน (corporation) และรวมกันใหญ่ขึ้นเป็นเมือง มณฑล และรัฐตามลำดับ ประชาคมแต่ละประเภทย่อมจะมีลักษณะตามความต้องการในธรรมชาติของมนุษย์ที่ไม่อาจจะอยู่คนเดียวหรือบรรลุเป้าหมายบางอย่างด้วยตัวคนเดียวได้ จึงต้องรวมตัวกันและวางกฎระเบียบเพื่อบรรลุเป้าหมายของการรวมตัวแต่ละประเภท ประชาคมจึงเกิดขึ้นด้วยสัญญาและดำเนินไปด้วยสัญญาที่ตกลงกันหรือพร้อมใจกันระหว่างสมาชิก ผู้ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการจึงต้องมีอำนาจซึ่งได้รับมาจากความต้องการของประชาคมนั้นเอง จึงเห็นได้ว่าอำนาจของหัวหน้าครอบครัวมาจากความต้องการของสมาชิกในครอบครัว อำนาจของเจ้าเมืองมาจากความต้องการของบรรดาหัวหน้าครอบครัว อำนาจของเจ้ามณฑลมาจากความต้องการของบรรดาเจ้าเมือง และอำนาจของประมุขรัฐมาจากความต้องการของเจ้ามณฑล จึงเห็นได้ต่อไปว่าอำนาจสูงไม่มีสิทธิยุบหรือกลืนอำนาจที่ต่ำกว่า หากแต่ได้รับอำนาจจากเบื้องต่ำและมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามความต้องการของเบื้องต่ำ มิฉะนั้นก็ถือว่าฝ่าฝืนสัญญาประชาคม อาจจะถูกถอดเพื่อตั้งผู้อื่นขึ้นใช้อำนาจแทนได้ แต่ถ้าผู้ใช้อำนาจอยู่ในกรอบของกติกาที่วางไว้ ย่อมมีอำนาจเต็มที่และมีสิทธิได้รับการเคารพยกย่องและเชื่อฟัง
อย่างไรก็ตาม ในฐานะที่อัลธูซีอุสนับถือศาสนาคริสต์นิกายแคลวิน อัลธูซีอุสย่อมเห็นว่าหลักการทั้งหมดเหล่านี้มีพื้นฐานอยู่บนธรรมชาติของมนุษย์ จึงมีเหตุผลสนับสนุนจากกฎธรรมชาติ แต่ทว่ากฎธรรมชาติเป็นการแสดงออกของพระประสงค์ของพระเจ้า พระองค์ทรงเปิดเผยพระประสงค์ในพระคัมภีร์ตามแบบที่แคลวินเข้าใจ ดังนั้นประชาคมที่ถูกต้องจึงต้องเป็นประชาคมแบบที่แคลวินกำหนดเท่านั้น ทุกคนจึงมีหน้าที่ผลักดันและแม้แต่บังคับให้ประชาคมเป็นไปในรูปแบบดังกล่าว