Augustine on epistemology ญาณปรัชญาของออเกิสทีน
ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
ระดับของปัญญา ปัญญามีสมรรถภาพ 2 ระดับ คือ สมรรถภาพรู้วิทยาการ (ratio scientiae0 กับสมรรถภาพรู้ปรีชาญาณ (ratio sapientiae) สมรรถภาพแรกรู้โดยอาศัยประสบการณ์ต่อสิ่งภายนอก ส่วนสมรรถภาพหลังรู้โดยคำนึงภายในถึงเรื่องวิญญาณของตนเองและพระเป็นเจ้า ความรู้ประเภทแรกจะมีค่าก็โดยเป็นวิถีนไปสู่ความรู้ประเภทหลังเท่านั้น
ความจริงมาตรฐาน ออเกิสทีนเห็นด้วยกับเพลโทว์ว่า ความจริงเป็นปรนัย โดยมีสิ่งสากลปรนัยค้ำประกันความจริงของสิ่งเฉพาะหน่วยทั้งหลาย แต่ได้ปรับปรุงทฤษฎีมโนคติของเพลโทว์ให้เข้ากับคำสอนของคริสตศาสนาว่า มโนคติทั้งหลายอยู่ในประปัญญาของพระเป็นเจ้า เป็นความรู้ของพระเป็นเจ้าจึงเป็นสิ่งนิรันดร ไม่เปลี่ยนแปลง เป็นอกาละและอเทศะ จุดอ่อนที่ออเกิสทีนมองไม่เห็นก็คือปัญหาที่ว่ามโนคติหรือสิ่งสากลเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับพระเป็นเจ้าอย่างไร ประเด็นนี้จะเป็นปัญหาสำคัญในกาลต่อมา
เรารู้ความจริงมาตรฐานได้อย่างไร ออเกิสทีนไม่อาจจะตอบได้อย่างเพลโทว์ว่า เรารู้ความจริงมาตรฐานโดยการรื้อฟื้นความจำ เพราะการตอบเช่นนี้กับเชื่อว่าวิญญาณของมนุษย์มีมาแล้วก่อนเกิด ซึ่งขัดกับคำสอนของออเกิสทีนเองในเรื่องกำเนิดของวิญญาณว่า พระเป็นเจ้าทรงสร้างวิญญาณขึ้นแต่ละดวงในขณะปฏิสนธิ และทรงโปรดให้วิญญาณทุกดวงเป็นอมตะ ออเกิสีนจึงปรับคำสอนเรื่องนี้ให้สอดคล้องกับคำสอนเรื่องกำเนิดของวิญญาณว่า เรารู้ความจริงมาตรฐานซึ่งเป็นมโนคติในพระปัญญาของพระเป็นเจ้าโดยการส่องสว่างของพระเป็นเจ้า (illumination) นั่นคือทุกครั้งที่เรารู้สิ่งสากลอย่างถูกต้องนั้น พระเป็นเจ้าทรงส่องสว่างให้ปัญญาของเราเข้าใจมโนคติในพระปัญญาของพระองค์ การส่องสว่างให้ปัญญาของเราเข้าใจมโนคติในพระปัญญาของพระองค์ การส่องสว่างเช่นนี้มิเป็นภาระแก่พระเป็นเจ้ามากเกินไปหรือโปรดอย่าลืมว่า พระเป็นเจ้าทรงสรรพเดชะ พระองค์ย่อมทรงกระทำได้โดยไม่เหนื่อยยากหรือยุ่งยากแต่ประการใดเลย อย่างไรก็ตาม คำสอนดังกล่าวนี้ไม่พอใจนักปรัชญาคริสต์อื่นๆ ซึ่งมีอีกจำนวนมาก จึงต้องหาทางปรับปรุงแก้ไขกันต่อมา