Bacon on New Organon เครื่องมือคิดใหม่ของเบเขิน
ผู้แต่ง : เมธา หริมเทพาธิป
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
เบเขินเห็นว่าอุปสรรคได้แก่ เทวรูป 4 เมื่อเห็นว่ามีอุปสรรคมากมายเช่นนี้ต้องทำการค้นคว้าอย่างรอบคอบระมัดระวัง ให้สงสัยไว้ก่อนเสมอแล้วค่อยหาความแน่ใจเอาภายหลังโดยเริ่มงานบันทึกข้อสังเกตไว้กันลืม การสังเกตต้องรักษากฎ 8 ข้อ คือ
1. Variation : ทดลองกับของประเภทหลากชนิด
2. Repetition : ซ้ำการทดลอง
3. Extension : ขยายขอบเขต เช่น เมื่อเรารู้ว่าน้ำกับน้ำมันไม่รวมกัน ให้ลองน้ำกับเหล้าดูว่าจะอยู่ในข่ายด้วยหรือไม่
4. Translation : เลียนธรรมชาติ เช่น เห็นรุ้งกินน้ำ ให้ลองทำดูเอง
5. Inversion : กลับกัน เช่น รู้ว่าอากาศร้อนลอยขึ้น อากาศเย็นจะลอยลงหรือไม่
6. Compulsion or Suppression : หากรณีพิสดาร เช่น เอากระดาษคั่นระหว่างแม่เหล็กกับเศษเหล็ก จะยังดูดหรือไม่
7. Application :หาการประยุกต์ เช่น อากาศร้อน-เย็นมีผลต่อสุขภาพอย่างไร
8. Copulation : รวมประสบการณ์เข้าด้วยกัน

ข้อเท็จจริงที่บันทึกมาได้นี้จะเหมือนป่ามีต้นไม้เต็ม ต้องทำการคัดแบ่งประเภทโดยใช้ วิธีการ 3 ตารางคือ ตารางมี ตารางไม่มี และตารางระดับ (Method of the Three Tables: Presence, Absence , Degrees)เบเขินยกตัวอย่างดวงอาทิตย์ทำให้ดินร้อน(presence of heat) ไม่ทำให้หิมะบนยอดเขาละลาย(absence of heat) น้ำกับดินร้อนต่างกัน(degrees)
เท่าที่ทำมานี้เพียงแต่ได้ผลขั้นแรก (provisory knowledge) จะต้องทดสอบต่อไป ซึ่งยังมีกฎเกณฑ์อีกมาก ซึ่งท่านเองก็ยอมรับว่าเป็นงานหนักมากจะทำคนเดียวไม่ได้
เบเขินต้องการคัดค้านตรรกวิทยาของแอเริสทาเทิล แต่ก็ไม่อยากปฏิเสธเนื้อหาความรู้ที่มีอยู่ขณะนั้น ท่านยังเชื่อเรื่องพระเจ้าและวิญญาณของมนุษย์ที่สอนอยู่ขณะนั้น ท่านเชื่อสมรรถภาพของเหตุผลนิรนัย แต่จะต้องค้ำประกันด้วยวิธีอุปนัยของตน จึงจะเชื่อได้ ญาณปรัชญาของเบเขินจึงต้องจัดอยู่ในประเภทประสบการณ์นิยม เพราะถือว่าประสบการณ์เป็นศาลฎีกาตัดสินความจริง และเป็นประสบการณ์เชิงสัจจะ (realistic empiricism) เพราะเชื่อว่าอุปนัยถูกวิธีและไร้อคติจากเทวรูป 4 ทำให้ปัญญามนุษย์ได้ความรู้ตรงกับความเป็นจริงอันเป็นระบบเครือข่ายในเอกภพ

Leave a comment

Quote of the Course

“Establish a supportive pedagogical framework designed to foster a robust learning culture and an optimal environment for student engagement. This model incorporates informal learning pathways that facilitate philosophical research tailored to individual student interests, thereby enabling the systematic development of their critical thinking and philosophical reasoning.”

~ Kirti Bunchua, 2018