Eringena’s created and creating สภาวะที่ถูกสร้างและไม่ถูกสร้าง

ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

พระเป็นเจ้าทรงสร้างสรรพสิ่งมาจากความเปล่า โดยให้มีส่วนในแม่แบบ โดยอธิบายการมีส่วน (participation)ว่าได้แก่การมีสารัตถะสืบเนื่องมาจากแม่แบบ นั่นคือไม่ใช่เลียนแบบเฉยๆ (ปรับปรุงเพลโทว์) และไม่ใช่แบ่งส่วน (ปรับปรุงเพลอทายเนิส) แต่การเพิ่มลูกแบบโดยแม่แบบไม่สึกหรอเลย และลูกแบบกับแม่แบบก็ยังมีความสัมพันธ์ต่อกันอย่างลึกซึ้ง ดังนั้น ความดีของพระเป็นเจ้าจึงแผ่ซ่านไปทั่วจักรวาล จักรวาลจึงชี้บ่งถึงพระองค์หรือแสดงพระองค์ สิ่งสร้างที่เราเข้าใจได้ชี้บ่งถึงผู้สร้างที่เราไม่อาจะเข้าใจได้ พระองค์จึงเหมือนกับความเปล่าเมื่อเปรียบกับความมีอยู่ของเอกภพ

อรีวเจอเนอเล่นสำนวนมากมายในเรื่องนี้ เช่น เอกภพถูกสร้างในนิรันดรภาพและในเวลา เอกภพถูกสร้างในพระเป็นเจ้า เอกภพอยู่ในพระเป็นเจ้า เพราะนอกพระเป็นเจ้าไม่มีอะไรได้อีกเลย พระเป็นเจ้ากับเอกภพเป็นหนึ่งเดียวกัน (one and the same) พระเป็นเจ้าถูกสร้างในสิ่งสร้างว ความดีของพระเป็นเจ้าคือความเปล่า เพราะพระองค์ทรงสร้างโลกมาจากความเปล่าและจากความดีของพระองค์ พระเป็นเจ้าคือทุกสิ่ง พระเป็นเจ้าสรางพระองค์เอง และในที่สุดทุกสิ่งจะกลับคืนสู่พระเป็นเจ้า ทุกสิ่งจะอยู่ในทุกสิ่ง (all in all) ข

อให้สังเกตว่าทั้งหมดที่กล่าวมานี้ต้องเข้าใจว่าเป็นภาษาในระดับสมมติที่กลาวถึงปรมัตถ์ซึ่งอธิบายไม่ได้

อย่างไรก็ตาม พอจะสรุปได้ว่า สำหรับอรีวเจอเนอการสร้างโลกแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะสร้างแม่แบบ และระยะสร้างลูกแบบ ระยะสร้างแม่แบบนั้น สร้างในนิรันดรภาพ ส่วนลูกแบบสร้างในเวลา