Greek philosophy of education ปรัชญาการศึกษาแบบกรีก

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

นักปรัชญากรีกหลังมรณกรรมของแอเริสทาเทิล (ก.ค.ศ.322) แม้จะมีความคิดเห็นแตกต่างกันในรายละเอียดของเนื้อหา แต่พวกเขามีแนวความเชื่อกระบวนทรรศน์ที่ 2 ระยะหลังร่วมกันในการให้การอบรมคุณภาพชีวิตของเยาวชนต่อมาว่า

1. กฎทั้งหมดของเอกภพโยงใยถึงกันหมด แหละนี่คือความหมายของคำว่าเอกภพ
2. ปัญญามนุษย์สามารถรู้ตามระบบของเอกภพได้ นี่คือความหมายของคำว่ามนุษย์เป็นสัตว์เหตุผล วิชาที่สอนระบบเครือข่ายดังกล่าว(ซึ่งตรงกันในเอกภพและในสมอง) เรียกว่าตรรกวิทยาหรือวิชาว่าด้วยกฎเกณฑ์ของเหตุผล
3. การเรียนอย่างถูกต้องจะช่วยให้สมองได้ความจริงอย่างถูกต้องเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ความเห็นแตกต่างยังมีอยู่ เพราะไม่มีใครรู้หมด การรู้ไม่หมดทำให้ต้องเดาต่อ ความแตกต่างจึงอาจจะมาจากความรู้ที่มีอยู่ยังไม่ถูกต้องตามเกณฑ์ หรือการเดายังไม่แม่นยำ การถกเถียงกันจะขัดเกลากันและกันให้ได้ความจริงตรงกับความเป็นจริงเร็วขึ้น ดังนั้น การให้การศึกษา (paideiaซึ่งแผลงมาเป็น pedagogy) จึงได้แก่การจัดระบบให้ความรู้และฝึกฝนอย่างมีประสิทธิภาพ

เมื่อชาวกรีกมีสิทธิเป็นพลเมืองโรมัน เนื่องจากมีนิสัยชอบเดินเรือและชอบท่องเที่ยวไปยังแดนต่าง ๆ เพื่อเปิดหูเปิดตาอยู่แล้ว ไปถึงไหนก็เอาความคิดแบบกรีกไปเผยแพร่ถึงนั่น ไม่หวงแหน ขณะเดียวกันก็พร้อมที่จะถกเถียงในประเด็นที่มีความคิดเห็นแตกต่างกัน มีความเชื่อต่างกัน ทั้งนี้เพื่อขัดเกลากันและกันและเพื่อแสวงหาเนื้อหามาเพิ่มพูนให้ระบบกว้างขวางและแข็งแกร่งยิ่ง ๆ ขึ้น ชาวกรีกจึงเป็นครูของมหาอาณาจักรโรมันด้วยประการฉะนี้

ซาเฟอคลิสได้แสดงความทึ่งในความเก่งกาจของมนุษย์ไว้ด้วยกวีนิพนธ์กรีกว่า

ได้พบเห็นอะไรน่าทึ่งมากมาย
แต่ไม่มีอะไรน่าทึ่งเท่ามนุษย์เดินดิน
กล้าฝ่าพายุหนาวข้ามทะเลหลวง
ฟันคลื่นซัดโครม ๆ แตกเป็นริ้วรอย
แม้เจ้าแม่ธรณีผู้ยิ่งใหญ่ไร้วัยก็ไม่สะทกสะท้าน
มนุษย์ไม่เกรงใจคงไถคราดซ้ำซากไม่ว่างเว้น
นกหนูปูปลาสัตว์ป่าถูกล่ามาใช้สอย
บ่วงบาศก็สารพัดเครื่องเพราะสมองเปรื่อง
ไม่ว่าเหินฟ้าเดินยอดเขาเข้าข่ายสิ้น
ม้าขนคอชูดูสง่าละพยศด้วยบังเหียน
โคถึกจากเนินสูงจูงเข้าแอกลากไถคราด
มนุษย์มีปัญญาสร้างภาษาสื่ออารมณ์
สร้างอาคารบ้านเมืองอาศัยกันลมฝน
ปัญหาสาระพัดสลัดด้วยปัญญา
มองเบื้องหน้าป้องกันไว้ได้ก่อนพลัน
มีแต่ความตายเท่านั้นที่หวั่นไหว
แม้ป่วยไข้พอพยายามไม่ตามซ้ำ
เก่งเกินคาดสุดฉลาดเกินเพ้อฝัน
แต่ขอเตือนหน่อยเถิดนะทูนหัว
คิดอะไรดีได้ใจเย็น ๆ
อย่าผลีผลามใช้มันบรรลัยตัว