hasty generalization รีบสรุป

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ข้อนี้เกี่ยวกับการอุปนัยเมื่อประสบการณ์ยังน้อยไปก็ยังไม่ควรสรุป เพราะจะผิดในแง่เนื้อหาไม่พอ แต่เนื่องจากตามปกติผู้ฟังไม่สู้จะคิดให้รอบคอบ จึงมักจะยอมเห็นได้เป็นส่วนมาก จึงเห็นเหตุให้มีผู้ถือโอกาสนำมาใช้อ้างให้เข้าใจผิดอยู่เสมอ จึงควรรู้และระวังไว้ ตัวอย่าง

1.1 “คุณอย่าไปเชื่อใจเจ้าคนนั้นอีกต่อไป เมื่อวานผมจับโกหกเขาได้” เพียงมีประสบการณ์ว่าโกหกเพียงครั้งเดียว จะถึงกับมาเชื่อใจกันอีกเลย และรู้สึกว่าจะด่วนตัดสินใจเกินไปเพราะความจริงที่เขาโกหกไปเมื่อวานนี้ จะเป็นเพราะความจำเป็นหรือต้องการล้อเล่นฉันเพื่อนฝูงก็ยังไม่ทราบได้ ควรดูเหตุการณ์ต่อไปให้รอบคอบกว่านี้
1.2 “ตาคนนั้นใจร้ายเป็นบ้า เมื่อวานผมผ่านหน้าบ้านแกเห็นแกตบหน้าลูกชายแกผัวะใหญ่” ถ้าได้มีประสบการณ์เช่นนี้บ่อยๆ ก็น่าจะสรุปได้ แต่นี่เห็นเพียงครั้งเดียวคือเมื่อวานนี้ ยังไม่ทราบสาเหตุด้วยว่าเพราะอะไร จึงไม่ควรรีบสรุป
1.3 “สามวันจาก นารี เป็นอื่น เพราะฉะนั้นคุณอย่าไปริรักให้ช้ำใจ” นี่เป็นเพียงประสบการณ์ส่วนตัวของผู้พูด จะมองนารีอย่างนี้เป็นเสียทั้งหมด ก็เห็นจะไม่ควรอย่างยิ่ง