Hume, David เดวิด ฮิวม์

ผู้แต่ง : เมธา หริมเทพาธิป
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

David Hume เดวิด ฮูม (David Hume 1711-1776) เกิดที่เอดินเบอเรอ (Edinburgh) สกอตแลนด์ หันมาค้นคว้าทางปรัชญาด้วยตนเองจนได้จุดยืนของตนเองโดยเฉพาะ พิมพ์ออกแพร่หลายในปี 1739 ให้ชื่อว่า A Treatise of Human Nature, 1739 (ตำราว่าด้วยธรรมชาติของมนุษย์)ถูกวิจารณ์หั่นแหลก ดูเหมือนมีแต่คานท์กับเรด (Thomas Reid 1710-96) ที่เข้าใจคุณค่า ฮิวม์พยายามแก้ตัวเขียนใหม่โดยใช้สำนวนภาษาดีขึ้น โจมตีศาสนาน้อยลง แต่แนวความคิดยังคงเดิม ให้ชื่อว่า An Enquiry Concerning the Human Understanding, 1748 (การค้นคว้าเกี่ยวกับความเข้าใจของมนุษย์) และ An Enquiry Concerning the Principle of Moral, 1751(การค้นคว้าเกี่ยวกับหลักการศีลธรรม) ซึ่งนิยมเรียกกันว่า The Two Enquiries (การค้นคว้า 2 เรื่อง) หนังสือที่ไม่กล้าพิมพ์จนสิ้นชีวิตชื่อว่า Dialogues Concerning Natural Religion, 1779 (บทเสวนาเกี่ยวกับศาสนาธรรมชาติ)

นอกนั้นฮิวม์ยังสร้างชื่อเสียงในทางประวัติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์และการเมือง เคยสมัครเข้าเป็นอาจารย์ แต่ไม่สำเร็จจึงยึดอาชีพรับราชการ เป็นโสดตลอดชีพ สนุกสนานอารมณ์ดีและใจดีต่อทุกคน ชาวฝรั่งเศสเรียกเป็น Le Bon David และชาวสก๊อตให้สมญาว่าเป็น Saint Davidจบชีวิตลงด้วยโรคมะเร็ง รับความตายด้วยใจสงบ ร่าเริงสมลักษณะเอพิคีวเรียน ฮิวม์มีชีวิตอยู่ในระยะสับสนทางความคิดปรัชญาอย่างหนักจากความแปลกใหม่ของวิทยาศาสตร์ ที่ผู้คนสนใจเฝ้าดูการเติบโตกันด้วยใจระทึก แนวคิดสำคัญ ๆ ที่ท้าทายให้ฮิวม์เข้ามีส่วนสะสางด้วยมีดังต่อไปนี้

1) ฝ่ายเหตุผลนิยมถกเถียงกันเองถึงวิธีสร้างระบบเครือข่ายของความรู้ด้วยเหตุผล เพื่อตอบสนองความเชื่อเรื่องวจนศูนย์นิยม ยึดมั่นว่าความเป็นจริงทุกอย่าง แม้พระเจ้า วิญญาณ จักรวาล ก็อาจจะพิสูจน์ได้ด้วยวิธีการคณิตศาสตร์

2) ประสบการณ์นิยม ตั้งมูลบทว่าความรู้ทุกอย่างมาจากผัสสะ ความรู้นอกเหนือไปกว่านั้นเป็นอคติ

3) นิวเทิน (Isaace Newton 1642-1728) ซึ่งสอนให้ตั้งสมมุติฐานและทดสอบ ต้องการเวลาทดสอบด้วยตัวเอง

4) เรื่องศาสนามีการโต้เถียงกันรุนแรงระหว่างชาวเทวนิยม (theists) กับชาวเทวัสนิยม (deists) และระหว่างนิกายต่าง ๆ ของเทวนิยม

5) วิมัตินิยม (skeptieism) ซึ่งฟื้นฟูโดยมองแตญ(Montaigne) เผยแพร่อย่างกว้างขวางในหมู่นักคิดฝรั่งเศส

ฮิวม์ไม่เชื่อลัทธิเหตุผลนิยม คิดจะรวมวิธีการของนิวเทิน (สังเกต ตั้งสมมุติฐาน คำนวณ ทดสอบ) กับวิธีการของชาวประสบการณ์นิยม (หาตัวอย่าง แยกประเภทตามคุณภาพ สรุป ทดสอบ รับเป็นกฎ) จะได้ผลออกมาเป็นอย่างไร เป็นเรื่องน่าสนใจ