Kant’s Pure Forms of Sensation กลไกความรู้สึกของคานท์

ผู้แต่ง : เมธา หริมเทพาธิป
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

อิมมานุเอล คานท์ (Immanuel Kant* 1724 – 1804) เป็นนักปรัชญาชาวเยอรมัน ผู้สรุปปรัชญานวยุคและเปิดทางสู่ปรัชญาหลังนวยุค โดยสรุปว่านักเหตุผลนิยมหลังผิดที่คิดว่าเหตุผลค้ำประกันความจริง แต่ที่แท้เป็นเพียงกลไกที่สร้างความรู้ระดับคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ส่วนนักประสบการณ์นิยมก็หลงผิดที่คิดว่าประสบการณ์ค้ำประกันความจริง ที่แท้ก็เป็นเพียงกลไกของปัญญาที่สร้างประสบการณ์เป็นข้อมูลป้อนความรู้เท่านั้น

กลไลสร้างประสบการณ์สร้างเงื่อนไข 2 ประการทุกครั้ง คือ สร้าง อวกาศ (พื้นที่ space) และ เวลา ( กาละ time) ให้ประสบการณ์ทุกครั้งเป็นประสบการณ์ในอวกาศ 3 มิติ และในเวลา 1 ใน 3 กาละ แก่ความเป็นจริงภายนอก (phenomena) ที่รับเข้ามาปรับให้เป็นประสบการณ์โดยปรุงแต่งความเห็นจริงให้มีอวกาศและเวลาให้ปัญญามนุษย์ทุกคนรับรู้ได้

ให้สังเกตว่าอวกาศอันได้แก่ รูปร่าง และขนาดของสิ่งต่าง ๆ ที่เรามีผัสสะเป็น 3 มิติ รวมทั้งความนานและความเร็วของเวลาที่เรารู้สึกใน 3 กาละ เป็นเพียงการสร้างโดยปัญญาของเรา เพื่อปรับปรุงความเป็นจริงให้ปัญญาของเรารู้ได้เป็นหน่วย ๆ

ความเป็นจริงภายนอกเป็นหน่วย ๆ หรือไม่ มีขนาดและเวลาหรือไม่ เป็นเรื่องที่เราไม่สามารถจะรู้ได้ ถ้ามีก็น่าจะไม่เหมือนอย่างที่เรามีผัสสะ เพราะข้อมูลทางผัสสะของเราต้องผ่านกลไก ถูกแปรสภาพไปแล้ว

หากเข้าใจตามทฤษฎีกลไกของคานท์เช่นนี้ ทำให้น่าคิดว่าหากผู้รู้มีกลไกสมอง 4 มิติจะเป็นอะไร เป็น 4 มิติหรือไม่ เวลาก็เช่นเดียวกัน อาจจะมี 2 หรือ 4 กาละได้หรือไม่