Locke on truth ลัคว่าด้วยความจริง

ผู้แต่ง : เอนก สุวรรณบัณฑิต
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ลัคแบ่งความเป็นจริงออกเป็น 3 ประเภทเหมือนเดการ์ต คือ ตัวเรา พระเจ้า และสิ่งอื่น

เรารู้ตัวเราด้วยการหยั่งรู้ เพราะฉะนั้นเรามีความแน่ใจ (evidence) อย่างที่สุด แต่ความแน่นอน (certainty) อยู่ในขั้นเป็นไปได้ (propable) หรือขั้นความคิดเห็น(opinion) เท่านั้น

เรารู้พระเจ้าด้วยการพิสูจน์ มีความแน่ใจน้อยลง ส่วนความแน่นอนขึ้นกับข้ออ้างที่นำมาพิสูจน์ ลัคพิสูจน์ความมีอยู่ของพระเจ้าด้วยเหตุผลต่อไปนี้

ถ้าจะมีคนกล่าวว่า ในกาลก่อนยังไม่มีใครที่มีความรู้เลย แม้สิ่งนิรันดรก็ขาดความเข้าใจใด ๆ ทั้งสิ้น ข้าพเจ้าขอต่อความได้เลยว่า จะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะมีความรู้อะไรขึ้นมาในเอกภพ เนื่องจากว่าเป็นไปไม่ได้ที่ว่าสิ่งที่ไม่มีความรู้เลยและทำการอย่างตาบอด โดยไม่รับรู้อะไรทั้งสิ้น จะให้กำเนิดแก่สิ่งที่มีความรู้ มันเป็นไปไม่ได้พอ ๆ กับที่รูปสามเหลี่ยมจะทำให้ตัวมันเองมีมุม 3 มุมรวมกันมากกว่า 2 มุมฉาก … เช่นเดียวกันจากการพิจารณาตัวเรา และตามที่เราพบว่าเป็นของตัวเราอย่างไม่มีทางผิดพลาด เหตุผลของเรานำเราไปสู่ความรู้ของความจริงที่แน่นอนและชัดแจ้งว่า มีองค์ทรงรู้อย่างที่สุด ผู้ทรงมีอยู่นิรันดรและทรงพลังสูงสุดใครจะเรียกว่าพระเจ้าหรือเรียกเป็นอย่างอื่นใด หาสำคัญไม่ เรื่องมันชัดแจ้งอยู่ และจากมโนคตินี้หากคิดอย่างถึงที่จริง ๆ ก็จะสามารถอนุมานคุณลักษณะอื่น ๆ ได้อย่างง่ายดาย ที่จำต้องยอมเชื่อว่าภวันต์นิรันดรจะต้องมีพร้อม… ตามที่ได้กล่าวมาแล้วนี้ จึงเป็นเรื่องปรกติสำหรับข้าพเจ้าที่จะเชื่อได้อย่างแน่นอนว่ามีพระเจ้า แน่นอนยิ่งกว่าที่ประสาทสัมผัสเปิดเผยให้รู้โดยตรงเสียอีก ข้าพเจ้าขอทึกทักเอาว่าเราเชื่อว่ามีพระเจ้าได้อย่างแน่นอนมากกว่าเชื่อว่ามีสิ่งอื่นใดนอกตัวเรา

เรารู้คนอื่นและวัตถุต่าง ๆ ด้วยผัสสะ แม้บางครั้งไม่แน่ใจแต่เป็นความรู้ที่แน่นอนที่สุดในขณะที่มีผัสสะ ถึงแม้ว่าสิ่งที่เรารู้โดยตรงจะเป็นมโนคติไม่ใช่วัตถุ แต่เราก็เชื่อได้ว่าต้องมีวัตถุที่ทำให้เกิดผัสสะ แต่ถ้าจะถามว่าขณะเราไม่มีผัสสะ วัตถุนั้นจะยังมีอยู่หรือไม่ ลัคตอบว่าไม่แน่