philosophy, specific problem of ปัญหาเฉพาะของปรัชญา

ผู้แต่ง : รวิช  ตาแก้ว

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

ที่ว่า “ปัญหาที่คนธรรมดามองเองไม่เห็น” นั้น สำหรับบางคนอาจจะถือว่าไม่เป็นปัญหาแล้วก็ได้ เช่น ปัญหาว่าพระเจ้ามีจริงหรือไม่ สำหรับผู้ที่มีศรัทธาต่อศาสนาคริสต์หรือศาสนาอิสลามก็จะเห็นว่าไม่มีปัญหาอีกแล้ว เพราะมีคำตอบแน่นอนแล้วว่า มีจริงเสียยิ่งกว่าจริง ในทำนองเดียวกันปัญหาที่ว่านิพานมีจริงหรือไม่ สำหรับผู้ที่มีศรัทธาต่อพุทธศาสนาก็จะเห็นว่า ไม่เป็นปัญหาอีกแล้ว แต่สำหรับผู้ไม่นับถือศาสนาใดเลยจะถือว่ายังเป็นปัญหาอยู่ทั้งสองประเด็น

เพราะฉะนั้นในการจะตัดสินว่า ปัญหาใดเป็นปัญหาปรัชญาหรือไม่ จะเอามติส่วนตัวของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง หรือของคนกลุ่มหนึ่งมาชี้ขาดไม่ได้ ต้องดูมติของคนทั่วไปว่าถือคำตอบเหมือนกันหรือไม่ ถ้าเหมือนกันก็ไม่นับว่าเป็นปัญหาปรัชญาในขณะนั้น แต่ถ้ายังลงมติกันไม่ได้โดยทั่วไปก็ถือว่า เป็นปัญหาปรัชญา เช่น ชาวยิวโบราณเห็นพ้องต้องกันและเชื่อมั่นว่า พระยะโฮวาห์หรือยาห์เวห์ทรงประทานอำนาจการปกครองแก่กษัตริย์โดยตรง จึงไม่เป็นปัญหาปรัชญาสำหรับชาวยิวโบราณ แต่บัดนี้คนจำนวนมากไม่เชื่อว่าจะเป็นเช่นนั้นจริง จึงนับได้ว่าเป็นปัญหาปรัชญาปัญหาหนึ่งในสมัยของเรา

เช่นเดียวกัน ปัญหาเรื่อง “พระเจ้ามีอยู่จริงหรือไม่” และ “นิพพานมีจริงหรือไม่” แม้สำหรับบางคนไม่เป็นปัญหาเลยสักนิดเดียว ก็ต้องนับว่าเป็นปัญหาปรัชญาด้วย เพราะคำยืนยันของคนมีศรัทธานับเป็นเพียงคำตอบหนึ่งที่เป็นไปได้ในส่วนรวม เพราะนอกจากคำตอบของคนมีศรัทธาแล้วยังมีคำตอบได้อีกหลายคำตอบซึ่งต่างก็มีเหตุผลสนับสนุน เมื่อตัดสินด้วยใจเป็นกลางแล้วก็ต้องนับว่าต่างก็เป็นคำตอบหนึ่งที่เป็นไปได้ เรื่องเช่นนี้มิใช่มีแต่ในเรื่องของศาสนาเท่านั้น

ในวิชาอื่นก็มีเหมือนกัน เช่น กฎความโน้มถ่วง (law of gravity) ในวิทยาศาสตร์ นักศึกษาวิทยาศาสตร์อาจจะศึกษาในฐานะเป็นกฎที่ยอมรับกันแล้วในวิชาวิทยาศาสตร์ แต่นักปรัชญาจะถือว่าเป็นเพียงทฤษฎีหนึ่งที่อาจเป็นไปได้ เพราะยังอาจจะอธิบายการเคลื่อนที่ของเทห์โดยวิธีอื่นได้ หรือนักศึกษาวิชาเรขาคณิตของยูคลิด อาจจะถือว่าเส้นขนานไม่มีวันจะพบกันเป็นหลักการที่ยอมรับแล้ว แต่ปรัชญาจะถือว่าเป็นหลักการข้อหนึ่งที่เป็นไปได้ เส้นขนานพบกันได้ก็เป็นหลักกการอีกข้อหนึ่งที่เป็นไปได้เช่นกันและมีผู้ยอมรับ ปัญหานี้จึงยังเป็นปัญหาอยู่ ในทำนองเดียวกันวิชาศาสนศาสตร์ (divinity) ของคริสตศาสนาอาจจะถือว่า “พระเจ้ามีอยู่จริง” เป็นเรื่องยอมรับกันแล้วในหมู่คริสตศาสนิกชน เป็นปัญหาที่แก้ตกแล้วในศาสตร์คือเทววิทยา แต่ปรัชญาจะถือว่าเป็นคำตอบหนึ่งที่เป็นไปได้ เพราะมีผู้ให้คำตอบตรงข้ามที่มีเหตุผลสนับสนุน ต้องนับว่ายังไม่เป็นที่ยุติสำหรับคนทั่วไป จึงยังเป็นปัญหาของปรัชญาอยู่