ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอปท (21)

ความล้ำยุคของพระปฐมบรมราชโองการ

            5 พฤษภาคม 2559 ตอนค่ำ ผมและภริยาได้รับเชิญไปร่วมงานสโมสรสันนิบาตเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเนื่องในวันฉัตรมงคลครบรอบ 66 ปีแห่งการขึ้นครองราชย์ ผมไปเพื่อแสดงความภักดีต่อบัลลังก์ เพื่อแสดงกตัญญุตาที่ได้ดำรงตำแหน่งราชบัณฑิตและศาสตราจารย์มาจนทุกวันนี้ และที่สำคัญที่สุดก็คือหวังพระบารมีส่องปัญญาให้เข้าใจปรัชญาที่อยู่เบื้องหลังพระปฐมบรมราชโองการ “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม” เพื่อนำไปสอนให้เป็น้ราชปรัชญาไทยให้ลึกซึ้งยิ่งๆขึ้นเท่าที่จะมีปัญญาทำได้ ก็ได้ตั้งจิตอธิษฐานไว้เช่นนั้นก่อนออกจากบ้าน ระหว่างทางก็ทบทวนที่เห็นแล้วว่าเป็นปรัชญาที่เหมาะกับสังคมไทยในขณะนี้อย่างยิ่ง คือ 1.เป็นปรัชญาอภิบาลปกครองตน ปกครองคน และปกครองงานที่ทันสมัยอย่างยิ่ง 2.เป็นปรัชญาธรรมาภิบาลแบบสหวิทยาการครบวงจรอันประกอบด้วยนิติธรรม จริยธรรม ศีลธรรม วัฒนธรรม อารยธรรม และจรรยาบรรณธรรม 3.เป็นปรัชญาสุขธรรมาภิบาลแท้ตามความเป็นจริงของชาวสยาม แล้วจะเอาอะไรมากกว่านี้ สาธุ!

รุ่งขึ้นเตรียมสอนหลักสูตรปรัชญาและจริยศาสตร์บัณฑิตศึกษาที่มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนสุนันทา เพื่อถวายเกียรติแด่พระนางเจ้าสุนันทาเทวีผู้เป็นเจ้าของสถานที่ (ท่านกรณ์ ทัพรังสี นายกสภาฯได้ให้นโยบายไว้ว่า ให้วิจัยและเผยแพร่จุดเด่นของราชปรัชญา รับนักศึกษาจบปริญญาตรีและ/หรือโทจากทุกสาขามาเข้าเรียนต่อได้หากมีความสนใจพอ)

คิดว่าจะอภิปรายเรื่องปรัชญาหลังนวยุคที่ทันสมัยระดับโลกต่อไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งความคิดของบาดีอูดาวรุ่งล่าสุด หยิบได้หนังสือของ Ed Pluth: Alain Abidou (2010)  อ่านตั้งแต่คำนิยมและคำนำเลย จับประเด็นได้ว่า บาดิอูเก่งคณิตศาสตร์ สุนทรียศาสตร์ รัฐศาสตร์ เอามารวมกันเป็นปรัชญาเฉพาะตัว

คุณเอดพลุธสรุปรวบยอดความคิดของบาดิอูก่อนจะขยายความว่าเป็นปรัชญาเพื่อความสุขของมวลมนุษยชาติโดย 1.ใช้ความสามารถเชิงคณิตศาสตร์นำเอาทฤษฎีอนันตภาพมาสร้างอภิปรัชญาให้เป็นที่พอใจแก่นักหลังนวยุคสายกลางและมีความสุขที่จะขยายผลปรัชญาที่ชาวโลกต้องการต่อไป อันเป็นปรัชญาที่เดินสายกลางพัฒนาคุณภาพชีวิต 2.ใช้ความสามารถทางการเมืองตามอุดมการณ์มากซิสต์ใหม่ปรับให้เป็นการเมืองแบบพหุนิยมเดินสายกลางไม่ยึดมั่นถือมั่นเพื่อให้ชาวโลกทุกคนมีความสุข 3. ใช้ความสามารถทางสุนทรียภาพเขียนนวนิยาย บทวิจารณ์ภาพยนต์ บทวิจารณ์ดนตรี ที่พัฒนคุณภาพชีวิตด้วยการสร้างสรรค์ ปรับตัว ร่ามมือ และแสวงหา ด้วยใจรัก (love) ผูกพันจากเหตุระทึก (event) ที่ตกผลึกในชีวิตของแต่ละคนที่อยากให้เป็นหลักธรรมสากล (universality) เอ็ดพลุธเองบ่นว่าภาษาของบาดิอูเข้าใจยาก ต้องตีความหลายตลบ และใช้ศัพท์ค่อนข้างจะเลื่อนลอย เรื่องเดียวกันบางทีก็เปลี่ยนคำไปหลายครั้ง บางทีก็ใช้คำเก่าให้มีความหมายใหม่ตามต้องการ บางทีก็ใช้คำแปลกใหม่ที่ยังไม่เคยใช้ในวิชาปรัชญา แต่อย่างไรก็ตามตัวบทของบาดิอู มีเสน่ห์ เขียนอะไรออกมาก็ดีไปหมดมีแฟนคลับจำนวนมากจ้องรออ่านหรือแปลให้ผู้อื่นได้อ่าน

ผมได้เห็นคำบ่นเช่นนี้จากหลายคนที่พยายามตีความตัวบทของบาดิอู ทีแรกก็รู้สึกท้อใจ แต่ครั้นมานึกได้ว่าพระราชปรัชญาจะเข้าใจลึกซึ้งได้ต้องเฝ้าดูพระจริยวัตรของพระองค์ (พิมพ์น้ำเงิน) แล้วหวนกลับมาตีความพระราชดำรัส (พิมพ์เขียว) จึงจะตีบทแตก ในเมื่อตัวบทของบาดิอูยากแต่ชาวโลกก็คอยอ่านแม้จะเข้าใจอะไรได้แค่ไหนก็พอใจเพราะรักมั่นใจว่ามีความลึกซึ้งซ่อนอยู่ ผมจึงลองเอาพระราชดำรัสที่ผมตีบทแตกแล้วตามที่ได้แถลงไว้ข้างต้น วางเป็นพิมพ์น้ำเงินให้บาดิอู และผมก็รู้สึกว่าผมเข้าใจบาดิอูชัดเจนดี และอยากจะชักชวนให้ชาวตะวันตกที่บ่นว่าเข้าใจยากนั้นมาลองทำอย่างผมบ้าง แล้วมาแลกเปลี่ยนประสบการณ์กันดู จะดีไหม