absolute space ห้องอวกาศอสัมพันธ์
ผู้แต่ง : เอนก สุวรรณบัณฑิต
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
ช่องว่าง (void) ในที่นี้หมายความถึงช่องอวกาศ 3 มิติที่ไม่มีสสารใดอยู่ในนั้นเลย และถ้าช่องว่าง 3 มิตินั้นมีความสม่ำเสมอก็เรียกว่าอวกาศสัมบูรณ์ ถามว่าช่องว่างอย่างนี้มีจริงหรือไม่ ถ้ามีจริงอวกาศ 3 มิตินั้นมิเป็นสสารอย่างใดอย่างหนึ่งไปหรือ ซึ่งนักปราชญ์กรีกบางคนเรียกว่าอีเธอร์หรือสารเจือจางที่สุด (ความคิดของแอแนกเซอแมนเดอร์)
แอเริสทาเทิลถือว่าอวกาศเป็นคุณสมบัติของสสารมันจึงไม่มีความมีอยู่ของมันเองโดยเฉพาะ แต่อาศัยอยู่กับสสารคือ มีสสารก็มีอวกาศกำกับ เพราะสสารต้องมีขนาด 3 มิติ ไม่มีสสารก็ไม่มีอวกาศ
แต่เดอมาคเขรอเถิสคิดว่าความเป็นจริงมีอยู่ 3 ประเภทคือ อะตอม ช่องว่าง และการเคลื่อนในช่องว่าง
ชาวสโทว์อิคสนับสนุนความคิดของเดอมาคเขรอเถิส
นีวทันคิดว่าอวกาศมีจริงเหมือนกล่องมหึมาสำหรับบรรจุสสารทั้งหมดของเอกภพ กล่องนี้มีขนาดไม่มีขอบเขตและมีอยู่นิรันดร แม้สสารจะยังไม่เกิดหรือสูญหายไปหมดแล้วก็ตาม อวกาศก็ยังมีอยู่ในสภาพช่องว่างบริสุทธิ์ คือมีแต่ช่องว่างที่ไม่มีอะไรบรรจุอยู่เลย เรียกว่าห้วงเทศะอสัมพันธ์(absolute space) ผู้นำหน้านีวทันในการคิดเช่นนี้มี Gassendi, Henry More และ Isaac Barrow
ส่วนเดการ์ตกำหนดว่าในโลกของสสาร สิ่งแผ่กว้างเท่านั้นที่มีจริง ช่องว่างแม้จะวัดขนาดได้ แต่ไม่มีความแผ่กว้าง จึงไม่อาจมีอยู่ในโลกแห่งสสาร และไม่มีอยู่ในโลกแห่งจิตด้วยเพราะไม่คิด
ไลบ์นิซไม่คิดว่ามีอวกาศสัมบูรณ์เพราะมีอวกาศถึงไหนสสารก็แผ่ไปถึงนั่น แต่สสารแผ่กว้างมีความเข้มข้นไม่เท่ากัน สสารที่แข็งแกร่งย่อมเกาะตัวกันแหวกว่ายฝ่าสสารที่เจือจางได้ ทำให้ดูเหมือนว่าสสารเจือจางเป็นช่องว่าง สสารแข็งแกร่งมีความคงตัว จึงใช้เป็นหลักเทียบสำหรับวัดการเคลื่อนที่ของสารอื่น ๆ ได้ ตรงนี้มีปัญหาในทางปฏิบัติ หากใช้จุดเทียบต่าง ๆ กันหลายจุด การคำนวณการเคลื่อนไหวของเทห์ต่าง ๆ จะมีหลายระบบไม่ตรงกัน แต่ละระบบขึ้นกับว่าจะเอาจุดใดเป็นหลักเทียบ เพื่อแก้ปัญหานี้จำต้องตกลงจุดเทียนเล่มเดียวกัน จะได้พูดกันรู้เรื่อง การสมมุติว่ามีอวกาศสัมบูรณ์อย่างที่เดการ์ตต้องการนั้น หาได้ช่วยแก้ปัญหาเรื่องหลักเทียบได้ไม่ เพราะก็ไม่รู้ว่าหลักเทียบอยู่ตรงไหนอยู่นั่นเอง